Thứ sáu 09/12/2022 23:33

Cuộc hồi hương thứ hai và những lời cảnh báo

Kinh tế - Chính sách - Quốc Thắng QUỐC THẮNG

Người lao động xa quê đã quen với những cuộc hồi hương. Và cuộc hồi hương lần này nói lên những nét tiêu biểu về sự ảnh hưởng của nền kinh tế và đặt ra nhiều câu hỏi về việc làm bền vững.

Cách đây 2 năm, báo chí đưa tin nhiều quản lý các chuỗi khách sạn ở Hà Nội và TP.HCM bật khóc khi thông báo cho nhân viên nghỉ việc vì không cầm cự được trong mùa dịch Covid-19. Đầu năm nay, nhiều giám đốc công ty, doanh nghiệp bật khóc khi đơn hàng trở lại nhưng lo lắng thiếu nguồn nhân lực. Nhưng chỉ sau đó mấy tháng, những Tỷ Hùng, Samho, Nidec, … xuất hiện với hình ảnh hàng loạt công nhân bị mất việc. Hôm qua, công ty đông lao động nhất TP.HCM PouYuen quyết định cho công nhân nghỉ việc luân phiên. Những dư vị đắng kể từ đại dịch Covid-19 vẫn còn đó.

Mấy thông tin trên phác họa toàn diện những bất ổn của thị trường lao động trong hai năm qua. Nó cũng cho thấy, thị trường lao động của nước ta rất “dễ tổn thương”. Câu chuyện “không làm việc này thì làm việc khác” không còn đơn giản như chúng ta tưởng.

Cuộc hồi hương thứ hai
Công nhân xếp hàng chờ xe khách về quê tại Quốc lộ 13, tỉnh Bình Dương. Ảnh: dantri.com.vn

Hoàng, một công nhân ở Bình Dương, chạy xe máy cùng vợ con trong dòng người về quê miền Trung khi đỉnh dịch Covid-19 đã trở lại làm việc từ đầu năm nay. Cuối tháng 6 vừa qua, anh phải tạm về quê vì nhiều doanh nghiệp ở thủ phủ công nghiệp dừng tuyển người do đơn hàng xuất khẩu giảm hàng loạt. Nhưng tháng 9 vừa qua, có một vài doanh nghiệp ở Bình Dương cần người nên về tận quê để tuyển. Làm việc chưa được 2 tháng, Hoàng chính thức chấp nhận cuộc hồi hương thứ hai.

Có bao nhiêu người hết đi rồi về như Hoàng? Và vì sao thị trường lao động nước ta lại “dễ tổn thương” khi dân số đang ở “thời kỳ vàng”? Và làm gì để công nhân lao động không lâm vào cảnh lao đao khi thị trường thế giới “hắt hơi, sổ mũi”?

Câu hỏi thứ nhất đã rõ. Chỉ lấy một ví dụ: ông Bùi Văn Lựa, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Hà Giang, cho biết: “đến giữa năm, cứ 10 người được đưa đi, 6 người trở về do các nhà máy hết đơn hàng, giảm nhân sự”. 4 người còn bám trụ lại, chắc chắn tình cảnh cũng không khá hơn.

Câu hỏi thứ hai cũng đã rõ. Theo, báo cáo từ Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, tính đến quý 2/2022, lao động trong độ tuổi của cả nước đạt 51,4 triệu người. Dân số ở thời kỳ “vàng” nhưng chất lượng lao động “chưa vàng” khi tỷ lệ qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ chỉ đạt 26,1%. Nhưng có hai câu hỏi khác liên quan được đặt ra: Tại sao có đến 36,7% lao động trình độ cao đang làm shipper, theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Dân số, Lao động - việc làm? Đây là một sự lãng phí chất xám. Tại sao trong khi nhiều vùng lao động không có việc làm thì nhiều doanh nghiệp đang “chạy đua” tuyển dụng lao động cho các hoạt động sản xuất cao điểm dịp cuối năm? Đơn cử như phiên giao dịch việc làm trực tuyến kết nối 7 tỉnh, thành phố phía Bắc tổ chức ngày 8/11 vừa qua có 104 đơn vị có nhu cầu tuyển dụng với hơn 13.000 chỉ tiêu.

Câu hỏi thứ ba đã được đề cập rất nhiều: từ đào tạo nâng cao chất lượng, định hướng đến điều phối thị trường lao động. Nhưng, đó không phải là việc một sớm một chiều và cũng không dám chắc được rằng việc đào tạo theo nhu cầu hôm nay vẫn còn phù hợp với ngày mai trong lúc thế giới có thể đối mặt với nhiều bất định. Vì, rõ ràng, khi đã hội nhập sâu rộng với độ mở nền kinh tế hơn 200% GDP, kinh tế thế giới sẽ ảnh hưởng đến Việt Nam, đặc biệt với những cú sốc. Mặt khác, trước tình hình đứt gãy chuỗi cung ứng, việc điều chỉnh chiến lược của nhiều quốc gia sẽ diễn ra: ưu tiên đặt nhà máy ở những vùng có phí gia công thấp không còn là bài toán chính của họ. Những gì đã trải qua cho thấy, chúng ta cần thoát khỏi “bẫy” lao động giá rẻ này.

Và như vậy, cả ba câu hỏi trên đều là những vấn đề xã hội rộng lớn chứ không còn là về một tầng lớp, cá nhân hay trong một bối cảnh cụ thể nào đó. Hạt nhân của vấn đề là: cần tạo ra việc làm bền vững. Khi một thị trường lao động có việc làm bền vững thì có rất ít những rủi ro bị tác động bởi mạng lưới bên ngoài. Việc làm bền vững ở đây không được hiểu là vấn đề an toàn, vệ sinh lao động, sức khỏe cho người lao động, những triển vọng tươi sáng để phát triển cá nhân và hội nhập xã hội, bình đẳng giới trong cơ hội và đối xử như chúng ta thường hiểu nhầm bấy lâu nay (đó là việc làm thỏa đáng - decent work). Việc làm bền vững (sustainable work) là làm sao để ngăn chặn những bấp bênh, tình huống có thể mất việc, thất nghiệp. Để làm được điều đó, không gì ngoài việc đẩy mạnh các doanh nghiệp sản xuất nội địa.

Người lao động có thể trả lời được những câu hỏi trên đây và họ hoàn toàn có thể hiểu để mong muốn về một việc làm bền vững. Nhưng việc thực thi câu trả lời cho những câu hỏi đó thuộc về các tổ chức, người đứng đầu các tổ chức liên quan đến hoạch định chính sách, điều phối, hỗ trợ và dự báo thị trường lao động.

Vì sao, nhân cơ hội này, hàng chục khu công nghiệp ở miền Trung và miền Tây không mở rộng quy mô, đẩy mạnh đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lao động địa phương?

Vì sao chúng ta không nhận ra được rằng: thu hút lao động địa phương là “một công đôi chuyện”: vừa phát huy thế mạnh, nguồn lao động vùng vừa củng cố lại mong muốn giữ gìn lề thói, phong tục và văn hóa gia đình? Rõ ràng, phát triển vùng, địa phương không những tạo ra sức mạnh tổng thể, bền vững về kinh tế mà còn có vai trò trong cố kết văn hóa.

Và như vậy, như một lời cảnh báo về kinh tế - xã hội nhưng cuộc hồi hương thứ hai thúc đẩy chúng ta phát huy những nội lực đang có. Và dĩ nhiên, không lấy gì để bảo đảm rằng nội lực ấy không mai một trong tương lai nếu không được khơi dậy ngay từ hôm nay.

Nếu đồng tình với góc nhận định trong bài viết bạn có thể mời tác giả Quốc Thắng một "ly cà phê" thông qua Ví MoMo bằng cách ấn vào nút “Buy me a coffee” ở bên dưới hoặc quét mã QR.

"Buy me a coffee"

Cuộc hồi hương thứ hai

Hoặc bạn cũng có thể tặng "ly cà phê" cho tác giả Quốc Thắng bằng cách chuyển khoản trực tiếp vào tài khoản của Tạp chí Lao động và Công đoàn, số tài khoản: 118000001631, Ngân hàng Vietinbank chi nhánh Hà Nội.

Lưu ý, trước khi chuyển tiền, bạn đọc vui lòng gõ nội dung: "Tặng cà phê cho tác giả Quốc Thắng".

Đọc cà phê tối, tặng "cà phê" là chương trình của Tạp chí Lao động và Công đoàn. Khi đọc các bài viết trên mục Cà phê tối, nếu bạn đọc đồng cảm với góc nhìn của tác giả thì có thể mời người đó một "ly cà phê". Mỗi "ly cà phê" trị giá 23.000 đồng (1 USD).

Phòng trọ 10m2 và 750 triệu m2 đất bỏ hoang Phòng trọ 10m2 và 750 triệu m2 đất bỏ hoang

Hoàng, một công nhân ở vùng ven TPHCM đang cùng vợ và hai con nhỏ chen chúc trong phòng trọ hơn 10m2. Gia đình anh ...

Giật mình lãng phí đất đai Giật mình lãng phí đất đai

Trong kỳ họp Quốc hội vừa rồi, lãng phí đất đai là một nội dung rất quan trọng được nhiều đại biểu quan tâm.

Những Những "vòng tay" lau khô giọt nước mắt

Cả hội trường nén chặt niềm xúc động, mắt lệ ngấn rưng khi nghe từng nghịch cảnh điển hình của những người lao động khắp ...

Chia sẻ
In bài viết

Tin cùng chuyên mục

18 năm và 1 ngày hay dự án “treo” và trách nhiệm “treo”

Kinh tế - Chính sách -

18 năm và 1 ngày hay dự án “treo” và trách nhiệm “treo”

Báo Tiền Phong vừa thông tin dự án "treo" ga tàu lửa thuộc địa bàn quận Liên Chiểu (TP. Đà Nẵng) vừa chính thức được cấp có thẩm quyền hủy bỏ sau 18 năm đằng đẵng. Bà con nơi đây mừng như trúng số độc đắc, mừng như tai qua nạn khỏi.

Cần tiếp tục đồng hành với người lao động gặp nhiều khó khăn

Kinh tế - Chính sách -

Cần tiếp tục đồng hành với người lao động gặp nhiều khó khăn

Trong thời gian qua, Nhà nước, các cấp công đoàn đã có nhiều biện pháp góp phần tháo gỡ nhiều khó khăn cho doanh nghiệp và người lao động và cơ bản cũng đã phát huy tác dụng.

Mệnh lệnh hành chính và thực tế thị trường

Kinh tế - Chính sách -

Mệnh lệnh hành chính và thực tế thị trường

“Không thể điều hành thị trường xăng dầu bằng biện pháp hành chính!”. Thủ tướng Phạm Minh Chính nói rõ như vậy chiều qua khi làm việc tại TP.HCM. Ông cũng thẳng thắn khi cho rằng “Câu hỏi đặt ra là tại sao nền kinh tế đang có tiền mà chưa đưa ra được thị trường, trong đó có trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính”

Niềm vui thu thuế cao và nỗi buồn nặng gánh nộp

Kinh tế - Chính sách -

Niềm vui thu thuế cao và nỗi buồn nặng gánh nộp

Theo Bộ Tài chính, số thu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đã vượt 118,1% dự toán ngân sách. Dự toán cả năm 2022, thuế TNCN là 118.075 tỉ đồng, nhưng chỉ đến hết tháng 10 đã thu vượt 21.371 tỉ đồng, lên 139.446 tỉ đồng. Đây là số thu thuế cao nhất từ 10 năm trở lại đây. Niềm vui đó cũng là nỗi buồn cùng rất nhiều người khác!

Văn hóa - Xã hội

Hà Phan

Chuyện tử tế trong lúc rất cần … tử tế

Chia sẻ, cưu mang và đùm bọc nhau trong những tháng ngày khó khăn từ lâu đã “ngấm vào máu” của nhiều người Việt và nằm trong “hệ giá trị” của chúng ta từ ngàn đời nay. Những ngày tháng mà dịch bệnh chưa dứt hẳn, công ăn việc làm khó khăn hơn, gánh nặng đa
Quốc Thắng

Đổi tên trường đại học, vấn đề không chỉ là tên gọi

Thay tên gọi của một cơ sở đào tạo không chỉ đơn thuần là để tạo cảm giác bề thế hơn, phản ánh vị thế và tầm vóc hiện tại mà còn là những tính toán về mặt thiết chế, chiến lược.
Mỹ Anh

Châu Á dừng bước ở World Cup: Bài học “Tây du”

Hai đại diện châu Á là Nhật Bản và Hàn Quốc đã dừng bước ở vòng 16 đội World Cup 2022 tối qua. Mỗi đội có những cách thất bại riêng, song nhìn lại chỉnh thể, bóng đá châu Á đã đạt được những thành tựu đáng kể ở giải đấu năm nay. Và câu chuyện ấy, gợi mở r
Phạm Xuân Dũng

“Ai đồ tóp tóp” hay là những trò tai tiếng trên mạng xã hội

Nếu trước đây nhiều trò vi phạm pháp luật, trái với đạo đức, thuần phong mỹ tục trên mạng xã hội (MXH) của một số kẻ như Khá "Bảnh" lại thu hút nhiều người theo dõi, nhất là lớp trẻ thì bây giờ hiện tượng này đang tác yêu tác quái trên TikTok để gây sự ch
Mỹ Anh

Bữa tiệc vỉa hè và ước vọng công nhân

Hình ảnh một nhóm công nhân Tỷ Hùng (TP.HCM) trong bữa tiệc chia tay trên vỉa hè sau khi nhận quyết định thôi việc từ công ty của Báo Tuổi Trẻ gây sốt. Hình ảnh dung dị nhưng mang nhiều giá trị biểu đạt về nỗi lòng công nhân trước thực trạng mất việc, giã

Môi trường - Sức khỏe

Võ Đức Phúc

Tin dữ còn nằm trong lòng mỏ titan Nam Suối Nhum

Đến 15 giờ chiều 16/10, lực lượng tìm kiếm vẫn chưa tìm thấy 3 công nhân mất tích ở mỏ titan Nam Suối Nhum, thuộc huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận.
Mỹ Anh

Rau siêu thị, rau chợ và bài toán lòng tin

Vừa qua, vụ việc hàng loạt chuỗi siêu thị bị phanh phui có nhập rau ở chợ đầu mối, rau không rõ nguồn gốc vào siêu thị gây rúng động dư luận.
Hà Phan

Thuốc, thực phẩm chức năng giả và những cái chết từ từ!

Thuốc và thực phẩm chức năng giả, tràn lan ngang nhiên! Cảnh báo nhiều, chấn chỉnh lắm và chỉ đạo, ra quân dẹp bớt cũng không ít nhưng…
Hà Phan

Karaoke cháy, 32 người chết và rồi sao nữa?

Ngay sau vụ cháy kinh hoàng tối 6/9 tại karaoke An Phú ở TP Thuận An, Bình Dương cướp đi 32 mạng người, hàng loạt tỉnh thành đồng loạt ra quân kiểm tra phòng cháy, chữa cháy (PCCC), điều kiện an ninh trật tự tại loại hình kinh doanh “nhạy cảm” này! Và cũn
Võ Đức Phúc

Xin nghiêng mình trước những con người thầm lặng!

Ai từng bước qua lằn ranh sinh tử, từng là F0 khỏi bệnh Covid-19 mà vẫn giữ được hơi thở của sự sống, còn nhìn thấy người thân, bạn bè, đồng nghiệp để cùng hưởng một cái Tết nồng ấm ở ngày mai thì mới thấu hiểu đến cùng giá trị của sự dấn thân, sự hy sinh
Người lao động ngóng thưởng Tết

Người lao động ngóng thưởng Tết

Cuối năm là dịp người lao động mong ngóng thưởng Tết nhưng năm nay tình hình kinh tế khó khăn thì thưởng Tết sẽ như thế nào?
Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Giải pháp nào để nhân lực ngành Bất động sản có thể tồn tại qua giai đọan khó khăn này?
NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

Nếu được nhận lương tháng 13, thưởng Tết, người lao động (NLĐ) có phải trích một khoản để đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và thuế thu nhập cá nhân hay không?
Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về Dự thảo đề cương sửa Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) đề xuất chỉ được rút 8% BHXH một lần.
7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

Chương trình hôm nay sẽ tổng hợp 07 quy định về nghỉ phép năm người lao động cần biết để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho mình.

Đọc thêm

Người mất việc, lưới an sinh và những bất cập chính sách

Kinh tế - Chính sách -

Người mất việc, lưới an sinh và những bất cập chính sách

Tôi tìm ai, tôi làm gì khi mất việc dĩ nhiên là những câu hỏi của người lao động. Nhưng câu hỏi đó còn dành cho các tổ chức, người đứng đầu các tổ chức hỗ trợ người lao động. Câu hỏi đó cũng không chỉ dành cho tình huống khi nhiều công ty cắt giảm đơn hàng hiện nay mà là câu hỏi thường trực của thị trường lao động.

Bất động sản và trái phiếu - “tội đồ” cùng nỗi oan!

Kinh tế - Chính sách -

Bất động sản và trái phiếu - “tội đồ” cùng nỗi oan!

Sau vụ Tân Hoàng Minh, FLC và nhất là Vạn Thịnh Phát rồi những gì đang diễn ra thì trái phiếu cùng bất động sản từ một kênh gọi vốn khá tốt bỗng dưng thành “tội đồ”, bị ghét bỏ và ghẻ lạnh. Hàng triệu lao động và dân chúng liên quan đến hai thị trường này đang chịu những ảnh hưởng nặng nề cùng những khó khăn chưa lường hết …

Vì trọng đạo mà… tăng lương

Kinh tế - Chính sách -

Vì trọng đạo mà… tăng lương

Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo Nguyễn Kim Sơn vừa trả lời trên Facebook cá nhân câu hỏi của nhiều người mỗi độ 20/11: Tại sao nghề giáo lại là nghề cao quý? Mỗi người trong chúng ta sẽ có cách kiến giải riêng câu hỏi này. Và ở tư cách cá nhân, Bộ trưởng Sơn đã trả lời rành mạch cả về thông điệp và hành động.

Doanh nghiệp cạn tiền - người lao động cạn việc

Kinh tế - Chính sách -

Doanh nghiệp cạn tiền - người lao động cạn việc

Trên nghị trường và báo chí cũng như ngoài thực tế, thông tin doanh nghiệp khát vốn, cạn tiền, khó khăn kinh doanh sản xuất dẫn đến người lao động cạn việc không khó để nghe và nhìn thấy. Chính phủ đã ra tay, cơ quan điều hành đang thực hiện hàng loạt biện pháp nhưng dòng tiền vẫn đang “nghẽn”…

Giật mình lãng phí đất đai

Kinh tế - Chính sách -

Giật mình lãng phí đất đai

Trong kỳ họp Quốc hội vừa rồi, lãng phí đất đai là một nội dung rất quan trọng được nhiều đại biểu quan tâm.

Thức đêm đợi xăng và nằm viện chờ thuốc

Kinh tế - Chính sách -

Thức đêm đợi xăng và nằm viện chờ thuốc

“Cuối cùng nhân viên y tế có chết không? Tôi trả lời là không. Người chết là bệnh nhân, họ sẽ lãnh đủ”!

Vướng mắc nhà ở xã hội: Không chỉ là chuyện "gà hay trứng có trước"

Kinh tế - Chính sách -

Vướng mắc nhà ở xã hội: Không chỉ là chuyện "gà hay trứng có trước"

Ngày 8/11, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái cùng Bộ Xây dựng đã có buổi làm việc với doanh nghiệp bất động sản phía Nam và Hiệp hội Bất động sản TP.HCM nhằm tìm cách tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến nhà ở xã hội (NƠXH) dành cho những người có thu nhập thấp, trong đó có công nhân ở các khu công nghiệp, khu chế xuất (KCN, KCX).

Khi bảo hiểm chỉ là “giấy thông hành”

Kinh tế - Chính sách -

Khi bảo hiểm chỉ là “giấy thông hành”

Nguyên tắc của chính sách bảo hiểm bắt buộc là phải xem xét tương quan giữa lợi ích và chi phí. Khi chi trả cao thì loại hình bảo hiểm đó được xem là thiết thực. Khi lợi ích cao thì cần đặt ra câu hỏi về sự tồn tại của nó.

Không dám làm thì đứng sang bên

Kinh tế - Chính sách -

Không dám làm thì đứng sang bên

"Khắc phục tình trạng thiếu thuốc, ai không dám làm thì xin nghỉ, đứng sang một bên!". Hôm qua, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã thẳng thắn chỉ đạo như thế tại phiên họp Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch Covid-19.

Phòng trọ 10m2 và 750 triệu m2 đất bỏ hoang

Kinh tế - Chính sách -

Phòng trọ 10m2 và 750 triệu m2 đất bỏ hoang

Hoàng, một công nhân ở vùng ven TPHCM đang cùng vợ và hai con nhỏ chen chúc trong phòng trọ hơn 10m2. Gia đình anh ở vậy đã hơn 6 năm nay và anh chưa bao giờ nghĩ đến ngôi nhà riêng khi thu nhập cả hai vợ chồng không quá 16 triệu tháng. Nhưng tại TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội, có hàng ngàn căn hộ tái định cư bị bỏ hoang.

Phiên bản di động