Thứ ba 16/04/2024 07:15

“Bán lúa non” bảo hiểm xã hội và những khoảng trống an sinh

Kinh tế - Chính sách - QUỐC THẮNG

Quốc Thắng

Quốc Thắng

Biên tập viên
Tuần trước, tại phiên họp thứ 18, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành xem xét báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 11/2022, Phó Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam - Chu Mạnh Sinh nêu rõ, thời gian vừa qua, tốc độ rút bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần có chiều hướng tăng qua các năm. Nhiều trường hợp chỉ còn trông chờ vào số tiền rút bảo hiểm một lần để trang trải cuộc sống.

Cụm từ “bán lúa non” - vốn dùng để chỉ tình thế trước đây, vào cữ giáp hạt, do túng thiếu, nông dân phải đành lòng bán đi thửa ruộng khi lúa đang kỳ trổ bông với giá rẻ để sống qua những ngày ngặt nghèo - đã trở thành quen thuộc để chỉ những tình thế tương tự cho công nhân lao động ngày nay.

Còn nhớ, vào những năm 2005 - 2006, với chương trình cổ phần hóa, chúng ta đã gặp tình trạng éo le của người lao động (NLĐ) “bán lúa non” cổ phần của mình để trang trải cuộc sống. Cũng lúc đó, chúng ta đã chỉ ra nguyên nhân, đi tìm giải pháp và đã có những đơn vị mạnh dạn bảo lãnh cho NLĐ vay vốn ngân hàng để họ không phải “bán lúa non” cổ phần của mình. Những tình huống rối rắm như: NLĐ bán cổ phần “lúa non” bằng giấy tay, “bán thâm niên”, … nay lặp lại với tính chất tương tự khi NLĐ “bán lúa non” BHXH: cầm cố, thế chấp dưới hình thức uỷ quyền.

“Bán lúa non” bảo hiểm xã hội và những khoảng trống an sinh
NLĐ ngồi chờ làm thủ tục rút BHXH một lần tại Bảo hiểm xã hội TP Thủ Đức vào ngày 7/12/2022. Ảnh: VnExpress.

Trong 5 năm qua, tính trung bình mỗi năm có khoảng 800.000 người rút BHXH một lần; và năm sau cao hơn năm trước đến khoảng 11,6%. Con số đó lại càng báo động hơn khi tỷ lệ tái tham gia rất thấp, chỉ ở mức 3,5 % số người rút. Và con số đó lại càng báo động hơn khi phần lớn người rút là lao động nữ ở độ tuổi dưới 35.

Làm gì để hạn chế NLĐ “bán lúa non” BHXH?

Giải pháp bên trong được xem là căn cơ và không nên quên rằng điều luật ưu việt và hoàn hảo nhất là tạo ra các điều kiện cho chủ thể lựa chọn. Luật đưa ra là để chủ thể tuân thủ nhưng không có nghĩa là tước đoạt quyền lựa chọn của họ. Thu hẹp điều kiện rút BHXH một lần hay giảm bớt quyền lợi khi rút chưa phải là cách tối ưu.

Còn nhớ, với hiện tượng “bán lúa non” cổ phần trước đây, khi có kiến nghị NLĐ không được chuyển nhượng cổ phần, trừ trường hợp họ nghỉ hưu hoặc chuyển khỏi doanh nghiệp thì lập tức bị phản ứng: dù đó là tinh thần giữ cho NLĐ nhưng vi phạm về quyền sở hữu, NLĐ được tự quyết định bán cổ phần của họ đang sở hữu.

Còn nhớ, năm 2015, khi Điều 60, Luật BHXH về việc hạn chế NLĐ được hưởng BHXH một lần bị phản ứng, ĐBQH Trương Trọng Nghĩa từng phát biểu tại nghị trường: “Người làm luật phải suy nghĩ vì sao dân biết nhận lương hưu sẽ có lợi hơn nhưng vẫn chọn hưởng một lần?”. Đó là một câu hỏi rất có ý nghĩa không chỉ cho việc làm luật mà còn cho việc xây dựng một thiết chế an sinh.

Ai cũng biết, thực chất, rút BHXH là rút của để dành, nhưng họ vẫn “bán”, vẫn cầm cố, vẫn rút. Khi bàn về tình trạng này, nguyên nhân NLĐ bị đẩy vào những tình thế cấp bách làm cho chúng ta quên đi những câu hỏi quan trọng: Có phải tất cả 800.000 người mỗi năm đều rút do tình thế cấp bách mà tuyệt nhiên không phải do tính toán của họ: rút thì có lợi hơn là tiếp tục đóng? Có phải tất cả 800.000 người mỗi năm đều rút sau khi đã tìm hiểu một cách kỹ càng về quyền lợi của mình giữa tiếp tục đóng hay rút? Có phải tất cả 800.000 người đó đều đã được cơ quan BHXH làm truyền thông để họ hiểu rõ những lựa chọn của mình?

Những câu hỏi đó không thể được trả lời một cách đại khái rằng do NLĐ rơi vào tình thế éo le, và xa hơn là dịch bệnh, mất việc, giảm giờ làm... Những câu hỏi đó cũng buộc hệ thống quản trị phải nhận thức lại về chính sách bảo hiểm hiện tại của chúng ta.

Vậy nên, những câu hỏi đó là thực tế sống động nhất để chúng ta bàn thảo về những giải pháp cấp bách, không những “giữ chân” những người đang đóng BHXH mà còn thu hút số 63% lao động còn lại đang ở trong khoảng trống an sinh.

Chỉ khi đó chúng ta mới có quyền hy vọng về một cấu trúc của BHXH hấp dẫn hơn khi mô hình hiện tại đang được thiết kế khá đơn sơ và thiếu linh hoạt: đóng bây giờ - hưởng mai sau, đóng ít hưởng ít - đóng nhiều hưởng nhiều.

Chỉ khi đó chúng ta mới có quyền hy vọng về một tương lai BHXH mà ở đó NLĐ được tối ưu hóa lợi ích ở mức cao nhất về số tiền đóng của mình. Vì BHXH là một quỹ tài chính công nhưng hoàn toàn có thể được vận hành theo hướng linh hoạt, đổi mới tư duy quản trị để tạo ra giá trị gia tăng nguồn lực.

Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể nghĩ đến việc hệ thống BHXH kết hợp một cách nhuần nhuyễn với một chính sách an sinh hay dạng thức bảo hiểm khác để thu hút NLĐ tìm đến khi họ có nhiều lựa chọn.

QUỐC THẮNG

Nếu đồng tình với góc nhận định trong bài viết bạn có thể mời tác giả Quốc Thắng một "ly cà phê" thông qua Ví MoMo bằng cách ấn vào nút “Buy me a coffee” ở bên dưới hoặc quét mã QR.

"Buy me a coffee"

Hoặc bạn cũng có thể tặng "ly cà phê" cho tác giả Quốc Thắng bằng cách chuyển khoản trực tiếp vào tài khoản của Tạp chí Lao động và Công đoàn, số tài khoản: 118000001631, Ngân hàng Vietinbank chi nhánh Hà Nội.

Lưu ý, trước khi chuyển tiền, bạn đọc vui lòng gõ nội dung: "Tặng cà phê cho tác giả Quốc Thắng".

Đọc cà phê tối, tặng "cà phê" là chương trình của Tạp chí Lao động và Công đoàn. Khi đọc các bài viết trên mục Cà phê tối, nếu bạn đọc đồng cảm với góc nhìn của tác giả thì có thể mời người đó một "ly cà phê". Mỗi "ly cà phê" trị giá 23.000 đồng (1 USD).

Quán cà phê không tiếp trẻ em: Giá trị của tĩnh lặng Quán cà phê không tiếp trẻ em: Giá trị của tĩnh lặng

Một quán cà phê ở Đà Nẵng đang gây “bão” trên mạng vì thông báo “ngưng nhận khách là trẻ em dưới 12 tuổi”. Sự ...

Lương tháng 13, thưởng Tết và những hy vọng Lương tháng 13, thưởng Tết và những hy vọng

World Cup sắp qua đi, tết Dương lịch cùng tết Nguyên đán sắp đến và những khó khăn của nhiều doanh nghiệp (DN), vất vả ...

Cây gậy golf và tấm “thẻ ngành” Cây gậy golf và tấm “thẻ ngành”

Chuyện ông Nguyễn Viết Dũng, Chủ tịch HĐQT Công ty Bất động sản Đất Quảng đang dậy sóng dư luận lẽ ra đã không thành ...

Chia sẻ
In bài viết

Tin cùng chuyên mục

Lên TV mua cũng không có nhà giá rẻ!

Cà phê tối -

Lên TV mua cũng không có nhà giá rẻ!

Hàng loạt chủ trương đã được công bố; rất nhiều quyết tâm đã được đưa ra và không ít chính sách hỗ trợ công nhân, viên chức và người lao động thu nhập chưa cao mua nhà xã hội - giá rẻ nhưng thực tế thì nhiều nơi có lên TV mua cũng chưa có nhà!

Tên gọi nào không có tính lịch sử?

Cà phê tối -

Tên gọi nào không có tính lịch sử?

Việc sáp nhập phường xã diễn ra trên cả nước đang gây tranh cãi rất lớn về tên gọi các phường xã mới. Và có lẽ, công cuộc sáp nhập phường xã đang lấy ý kiến từ đông đảo cử tri gặp nhiều khó khăn hơn việc chỉ đong đếm dân cư, địa giới như dự định.

Sống chung với hạn mặn

Cà phê tối -

Sống chung với hạn mặn

Hạn mặn đang diễn ra ở các tỉnh miền Tây. Hàng ngàn hecta lúa bị ảnh hưởng, nhiều con đường sụt lún, nhiều vuông tôm bị ảnh hưởng… Và nghiêm trọng hơn, ở một số nơi, người dân miền Tây thiếu nước sinh hoạt.

Tiền bắt đầu chảy…

Cà phê tối -

Tiền bắt đầu chảy…

Trong vòng một tuần qua, ít nhất 6 ngân hàng thương mại đã tăng lãi suất trở lại sau gần 1 năm các nhà băng đồng loạt giảm lãi xuống đến mức hiếm thấy!

Thanh âm AI

Cà phê tối -

Thanh âm AI

Chat GPT cùng hàng loạt ứng dụng sử dụng trí tuệ nhân tạo AI đã thay đổi rất nhiều cách con người tiếp nhận thông tin. Dù muốn hay không, chúng ta đã và đang chứng kiến sự thay đổi, soán chỗ âm thầm của AI trong mọi lĩnh vực của đời sống hàng ngày - ngay từ quán phở đầu ngõ.

Qua rồi thời “Hà Nội cái gì cũng rẻ”!

Cà phê tối -

Qua rồi thời “Hà Nội cái gì cũng rẻ”!

Theo dữ liệu của Tổng cục Thống kê, chỉ số sinh hoạt theo không gian (SCOLI) năm 2023 về giá hàng hóa, dịch vụ ở Hà Nội đắt đỏ nhất cả nước. Không chỉ giá cả, chất lượng sống của Thủ đô cũng có nhiều điều đáng suy ngẫm.

Kinh tế - Chính sách

Cổ phiếu VFS sau ngày đầu hứng khởi

Sau phiên đầu tràn đầy hứng khởi trên sàn Nasdaq, cổ phiếu VinFast (VFS) quay đầu giảm gần 19% trong ngày 16/8, giá trị công ty xuống dưới 70 tỷ đô so với 85 tỷ của ngày đầu tiên. Chuyện trên bình thường và chẳng có gì lạ trên thị trường chứng khoán quốc tế nhưng phần nào giúp chúng ta hiểu rằng sân chơi ấy không dễ chịu như nhiều người tưởng trong lúc phấn khích.
Mỹ Anh

Giữ quận Hoàn Kiếm và tinh thần của Hà Nội

Bí thư Hà Nội Đinh Tiến Dũng vừa chia sẻ quan điểm về việc sắp xếp các đơn vị hành chính. Theo đó, tinh thần của thành phố sẽ “giữ ổn định” quận Hoàn Kiếm
Hà Phan

Không thừa thế xông lên để “gậy ông đập lưng ông”

Giá gạo thế giới tăng, không ít doanh nghiệp đã “thừa thắng xông lên” đẩy nhanh xuất khẩu. Bộ trưởng Bộ Công thương khuyến cáo coi chừng “gậy ông đâp lưng ông”!
Quốc Thắng

Ba con số thiếu chủ ngữ

Giữa lúc đang thiếu giáo viên trầm trọng thì nhiều cử nhân sư phạm diện cử tuyển vẫn chưa được bố trí việc làm, hàng trăm sinh viên tốt nghiệp ngành sư phạm vẫn thất nghiệp và hàng nghìn giáo viên rời khỏi ngành.
Hà Phan

Khi công nhân “bàn luận” với Chủ tịch Quốc hội

Đời công nhân cạo mủ chúng em vất vả lắm! Dậy từ nửa đêm, lúc 1-2 giờ sáng, có khi sớm hơn. Cái mủ cao su lạ lắm, trời càng lạnh, càng có sương thì mủ càng ra nhiều. Cho nên người mình lạnh cỡ nào thì mình càng mừng cỡ đó. Sản phẩm nhiều thì được nhiều tiền công anh ạ! Nếu được phát biểu trước bác Huệ, em sẽ nói về đời công nhân cạo mủ cao su. Công việc cực nhọc nhưng lương thấp quá!

Văn hóa - Xã hội

Mỹ Anh

Mong ước đầu năm học

Một năm học mới bắt đầu với nhiều niềm tin kỳ vọng cùng bộn bề vấn đề đối với thầy cô, học sinh, phụ huynh và những người làm giáo dục.
Hà Phan

Tính cách của Nguyễn Thanh Long và số phận của ông Nguyễn Trường Sơn 1

Giữa tháng 9/2021, khi TP.HCM đã qua đỉnh dịch và chuẩn bị “mở cửa” thì bà con lại nháo nhác khi Nguyễn Thanh Long - Bộ trưởng Y tế lúc đó - người sắp ra tòa
An Vinh

Nghĩ về một ngày lễ lớn của lực lượng Công an Nhân dân

Hôm nay, 19/8/2023, kỷ niệm 78 năm Ngày truyền thống của lực lượng Công an Nhân dân Việt Nam. Trước hết, tôi xin trân trọng gửi tới toàn thể cán bộ, chiến sĩ đang và đã từng công tác trong lực lượng những lời chúc mừng chân thành, tốt đẹp nhất từ đáy lòng mình.
Mỹ Anh

Oppenheimer và cách kể một câu chuyện lịch sử

Bộ phim Oppenheimer thuộc thể loại tiểu sử, kể câu chuyện về một nhân vật lịch sử với những biến động của lịch sử nước Mỹ và thế giới.
Hà Phan

300 ngàn thí sinh và lựa chọn không vào đại học

Vừa tốt nghiệp THPT, Trung Hiếu tại Thái Bình lập tức nộp hồ sơ vào trường nghề công nghệ ô tô, bỏ xét tuyển đại học.

Môi trường - Sức khỏe

Quốc Thắng

Ai đã đặt tên cho dòng sông?

Tin dồn dập về dòng Mekong sạt lở mấy ngày qua khiến cho bất cứ ai quan tâm đến môi trường đều cảm thấy lo ngại. Lo ngại vì nguyên nhân được phân tích
Mỹ Anh

Vụ bắt cóc 20 giây

Một vụ bắt cóc trẻ em diễn ra giữa ban ngày, tại khu đô thị Việt Hưng (Hà Nội) vừa diễn ra hôm qua. Sáng nay, con tin đã được giải cứu an toàn, nghi phạm đã bị lực lượng cảnh sát bắt. Tuy nhiên, các clip ghi lại tình tiết gây án khiến người xem không khỏi lạnh gáy.
Mỹ Anh

Tang thương Phố Núi

Tai nạn thảm khốc đã gây chấn động với giới bóng đá và tạo nên một không khí tang thương Phố Núi - khi những nạn nhân vắn số đều là gương mặt thân quen của làng bóng đá.
Quốc Thắng

Bằng chứng F

Trên khắp đất nước Việt Nam này, có biết bao nhiêu mảnh đất, bao nhiêu con người mang nỗi đau chất độc màu da cam. Nhưng bằng chứng về mối liên hệ vẫn là thứ đi
Mỹ Anh

Vụ sạt lở do… “nhân tai”

Trong khi câu chuyện về vụ sạt lở ở vườn sầu riêng tại Lâm Đồng vẫn còn nóng hổi, một vụ sạt nhỏ, với dòng nước nhấn chìm hàng loạt xế sang đã xảy ra ở Sóc Sơn (Hà Nội). Sau vụ việc, hình ảnh trên các mặt báo được chụp tại địa bàn mới thấy, hàng loạt homestay mọc lên như nấm, ngay giữa rừng phòng hộ.
Bản tin công nhân: Lao động nhập cư chật vật trong những nhà trọ xuống cấp Bản tin công nhân

Bản tin công nhân: Lao động nhập cư chật vật trong những nhà trọ xuống cấp

Bản tin công nhân ngày 15/4 gồm những nội dung chính sau đây: Lao động nhập cư chật vật trong những nhà trọ xuống cấp; Chấp nhận giá thuê cao, lao động nữ lựa chọn nhà trọ đảm bảo an ninh; Công nhân đối thoại với đại biểu Quốc hội về rút BHXH một lần...

Từ chối việc làm được giới thiệu, NLĐ có được nhận trợ cấp thất nghiệp tiếp không? Tôi công nhân

Từ chối việc làm được giới thiệu, NLĐ có được nhận trợ cấp thất nghiệp tiếp không?

Người lao động sau 2 lần từ chối nhận việc làm do trung tâm dịch vụ việc làm nơi đang hưởng trợ cấp thất nghiệp (TCTN) giới thiệu mà không có lý do chính đáng thì có thể bị chấm dứt hưởng TCTN theo các quy định của pháp luật.

Talk Công đoàn: Trả lời câu hỏi vào nghiệp đoàn để được gì? Talk Công đoàn

Talk Công đoàn: Trả lời câu hỏi vào nghiệp đoàn để được gì?

Đồng chí Tạ Thị Mỹ Thanh, Chủ tịch Công đoàn ngành Giao thông Vận tải Hà Nội chia sẻ về hoạt động của Nghiệp đoàn Lái xe ô tô công nghệ Hà Nội và kinh nghiệm thu hút lao động phi chính thức tham gia công đoàn.

Thể lệ Cuộc thi CNVCLĐ tìm hiểu về công tác an toàn, vệ sinh lao động Infographic

Thể lệ Cuộc thi CNVCLĐ tìm hiểu về công tác an toàn, vệ sinh lao động

Tổng LĐLĐ Việt Nam xây dựng Kế hoạch tổ chức Cuộc thi trực tuyến “Công nhân, viên chức, lao động tìm hiểu về công tác an toàn, vệ sinh lao động”.
Bản tin công nhân: Lỡ hẹn nhiều năm, công nhân ngóng nghỉ lễ 5 ngày Bản tin công nhân

Bản tin công nhân: Lỡ hẹn nhiều năm, công nhân ngóng nghỉ lễ 5 ngày

Bản tin công nhân ngày 14/4 gồm những nội dung chính sau đây: Vạch mặt 4 chiêu trò lừa đảo trực tuyến khiến nhiều người sập bẫy; Lỡ hẹn nhiều năm, công nhân ngóng nghỉ lễ 5 ngày; Nhiều doanh nghiệp bối rối xếp lịch nghỉ lễ 30/4 - 1/5...

Nhà công vụ cho giáo viên tại tỉnh Cao Bằng: Còn nhiều khó khăn Video

Nhà công vụ cho giáo viên tại tỉnh Cao Bằng: Còn nhiều khó khăn

Nhà công vụ tại điểm trường Khuổi Hẩu thuộc trường Tiểu học Mai Long, xã Mai Long, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng đã xuống cấp nghiêm trọng không đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt cần thiết, tối thiểu của các thầy cô giáo đang công tác nơi đây.

Đọc thêm

Tìm thầy hay tìm tướng?

Cà phê tối -

Tìm thầy hay tìm tướng?

Sau khi VFF cùng ông Troussier đạt được đồng thuận về chấm dứt hợp đồng ngay sau trận thua của tuyển Việt Nam trên sân Mỹ Đình. Câu hỏi lớn nhất đặt ra lúc này: Ai sẽ thay thế ông thầy người Pháp?

Đến sân vì màu cờ

Cà phê tối -

Đến sân vì màu cờ

Câu chuyện bản hợp đồng của ông Troussier đã khiến niềm tin của người hâm mộ xuống thấp kỷ lục trước trận đấu trên sân Mỹ Đình tối nay. Tuy nhiên, chúng ta cũng nên rạch ròi giữa đội tuyển Quốc gia với niềm yêu - ghét vị HLV trưởng.

Đừng để người hâm mộ chán không buồn giận!

Cà phê tối -

Đừng để người hâm mộ chán không buồn giận!

Trận thua bạc nhược trước Indonesia của tuyển Việt Nam tại vòng loại 2 World Cup khiến cổ động viên hướng mọi sự giận dữ vào ông Troussier. Nhưng, quan sát kỹ hơn, có nhiều dấu hiệu cho thấy, cơn giận ấy không đáng quan ngại bằng sự thờ ơ với tuyển nhà.

Khi trường quốc tế nợ lương giáo viên

Cà phê tối -

Khi trường quốc tế nợ lương giáo viên

Trường Quốc tế Mỹ Việt Nam (AISVN) tại TP. HCM đã thông báo cho 1.400 học sinh nghỉ học ngày 18/3 vì không có giáo viên giảng dạy. Lý do giáo viên đồng loạt không đứng lớp là họ bị… nợ lương.

Tiêu trước, trả sau

Cà phê tối -

Tiêu trước, trả sau

Khoản nợ tiêu dùng của một người từ hơn 8 triệu lên tới hơn 8 tỷ đồng sau 11 năm đã khiến dư luận đổ dồn ánh nhìn về thẻ tín dụng.

Tách trà trên đỉnh Bàn Cờ

Cà phê tối -

Tách trà trên đỉnh Bàn Cờ

Việc tỉ phú Bill Gates cùng bạn gái thưởng trà trên đỉnh Bàn Cờ (Đà Nẵng) gây bão mạng xã hội. “Bão” vì tỉ phú hàng đầu thế giới tìm kiếm thú chơi thanh tao ở một xứ sở xa lạ. “Bão” cũng bởi những tranh cãi trái chiều về cuộc thiền trà được mô tả chi tiết với nhiều điều lạ lùng.

Bỏ trường chuyên, nên hay không?

Cà phê tối -

Bỏ trường chuyên, nên hay không?

Việc hệ THCS ở chuyên Hà Nội - Amsterdam có khả năng phải ngừng tuyển sinh lớp 6 khiến nhiều phụ huynh xôn xao.

EVN đổi ngày chốt số điện, cả Hà Nội cùng làm toán

Cà phê tối -

EVN đổi ngày chốt số điện, cả Hà Nội cùng làm toán

Việc EVN Hà Nội ghi gộp hơn 50 ngày sử dụng điện của người dân khiến hóa đơn tiền điện của nhiều hộ gia đình Hà Nội tăng vọt. Sau đó, EVN đã đưa ra bảng tính cụ thể, những thắc mắc trong lòng khách hàng vẫn chưa thể thỏa mãn.

Từ việc Bộ trưởng Singapore sang Mỹ mời Taylor Swift về diễn

Cà phê tối -

Từ việc Bộ trưởng Singapore sang Mỹ mời Taylor Swift về diễn

Chuỗi đêm nhạc The Eras Tour của Taylor Swift đang diễn ra từ 2-4/3 và 7-9/3 tại Singapore gây sốt toàn khu vực. Và mới nhất, Bộ trưởng Văn hóa, Cộng đồng và Thanh thiếu niên Singapore - ông Edwin Tong - đã tiết lộ, để đưa ca sĩ hàng đầu thế giới về diễn, ông cùng phái đoàn đã sang Mỹ để mời chào và đàm phán hợp đồng với ekip của nữ ca sĩ.

Khi ông Park muốn dẫn dắt Hàn Quốc

Cà phê tối -

Khi ông Park muốn dẫn dắt Hàn Quốc

Không còn là đồn đoán, người đại diện của HLV Park Hang-seo đã chính thức xác nhận với báo giới Hàn Quốc và Việt Nam về ý định thân chủ muốn về dẫn dắt tuyển Quốc gia Hàn Quốc.