Thứ bảy 10/12/2022 00:02

Giải pháp tăng chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động

Người lao động - MINH ANH

Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ người trong độ tuổi lao động chiếm 55% quy mô dân số nhưng chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động hiện tại còn chưa cao. Nguyên nhân chính là do tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp; một số ngành, lĩnh vực, vùng miền tỷ lệ này còn chênh lệch nhiều.

Tốc độ tăng năng suất lao động không đạt chỉ tiêu

Báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội vừa qua có nêu tốc độ tăng năng suất lao động nước ta năm 2022 dự kiến chỉ đạt 4,7 - 5,2%, không đạt chỉ tiêu 5,5% như kế hoạch. Trong khi đó, Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về Kế hoạch cơ cấu lại nền kinh tế giai đoạn 2021 – 2025 có đặt rõ mục tiêu tốc độ tăng năng suất lao động bình quân trên 6,5%/năm.

Nhịp đập kinh tế Việt Nam 2022: Vực dậy thị trường lao động

Tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp dẫn đến việc chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động tại Việt Nam chưa cao. Ảnh minh họa.

Theo TS. Nguyễn Thúy Quỳnh, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, Bộ Tài chính, để hiện thực hóa mục tiêu trên, Chính phủ giao Bộ LĐ-TB&XH chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương nghiên cứu hoàn thiện khung pháp luật về phát triển thị trường lao động, nghiên cứu xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Luật Việc làm trình Chính phủ và Quốc hội xem xét theo hướng phù hợp với các hình thái việc làm mới, quan hệ lao động mới trong kỷ nguyên kỹ thuật số, kinh tế số, kinh tế chia sẻ.

“Thực tế, vài năm trở lại đây tốc độ tăng năng suất lao động của Việt Nam là tương đối cao. Năm 2016 và 2017 là 6,2%, năm 2018 và năm 2019 là 6,6%, năm 2020 gần 4%, năm 2021 dự kiến đạt 4,7 - 5,2%.

Kết quả trên là do tỷ lệ lao động qua đào tạo của chúng ta tăng lên; chuyển dịch cơ cấu lao động theo nhóm ngành với xu hướng tỷ trọng của nhóm ngành Nông, lâm nghiệp - thủy sản có mức năng suất lao động thấp nhất đã giảm xuống. Trong khi, tỷ trọng của nhóm ngành Công nghiệp - xây dựng có mức năng suất lao động cao nhất đã tăng (từ 22,8% lên 33,1%), tỷ trọng của nhóm ngành dịch vụ có mức năng suất lao động cao thứ hai cũng đã tăng lên (từ 33,6% lên 37,7%)”, TS. Nguyễn Thúy Quỳnh chia sẻ.

Nguyên nhân chính dẫn đến năng suất lao động chững lại là tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp; một số ngành, lĩnh vực, vùng miền tỷ lệ này còn chênh lệch nhiều. Bên cạnh đó là sự hạn chế về chất lượng đào tạo, cơ cấu đào tạo giữa lý thuyết và thực tế, kết hợp giữa cơ sở đào tạo và cơ sở sử dụng. Tỷ trọng trình độ công nghệ thấp của công nghiệp chế biến, chế tạo của chúng ta cũng còn lớn. Đặc biệt là còn tình trạng trong nông, lâm nghiệp - thủy sản có một số nơi, ngành vẫn còn “lấy công làm lãi”; trong công nghiệp còn tình trạng công nghiệp hỗ trợ yếu…

Nhịp đập kinh tế Việt Nam 2022: Vực dậy thị trường lao động

Lao động khu vực nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nguồn nhân lực. Ảnh minh họa

Giải pháp thúc đẩy đào tạo chất lượng nguồn nhân lực

Số liệu từ Bộ LĐ-TB&XH cho thấy, ngoài tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp, chất lượng lao động cũng có sự chênh lệch rất lớn giữa các vùng.

Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp/chứng chỉ đạt cao nhất ở vùng Đồng bằng sông Hồng (36,96%), tiếp đến là vùng vùng Đông Nam Bộ (28,34%), vùng Trung du và miền núi phía Bắc (25,99%), vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung (25,75%); thấp nhất là 2 vùng Tây Nguyên (16,51%) và vùng Đồng bằng sông Cửu Long (14,61%).

Con số chung của cả nước hiện mới chỉ đạt trên 26%. Nguyên nhân của tình trạng trên chính là do quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, đô thị chưa đồng bộ, chưa tính đến phát triển nguồn nhân lực của từng vùng, miền, địa phương.

Theo TS. Nguyễn Thúy Quỳnh, trong giai đoạn tới, các đơn vị đào tạo, quản lý cần định hướng giáo dục theo nhu cầu nhằm tạo ra sự cân bằng trong đào tạo và sử dụng nhân lực ở các ngành nghề, vùng, miền và các thành phần kinh tế, tránh lãng phí không cần thiết khi đào tạo lao động có bằng cấp mà không được sử dụng hay sử dụng sai so với nội dung đào tạo. Hệ thống giáo dục quốc dân cần được hoàn thiện theo hướng hệ thống giáo dục mở, học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập.

“Để rút ngắn khoảng cách về trình độ học vấn cũng như trình độ chuyên môn kỹ thuật của người lao động giữa khu vực thành thị và khu vực nông thôn, các chương trình mục tiêu quốc gia cần được xây dựng cơ chế hỗ trợ người dân vùng nông thôn, các dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa… Đầu tư cho giáo dục - đào tạo cần được tăng cường bằng nhiều nguồn khác nhau, trong đó đầu tư từ ngân sách Nhà nước cần tăng lên, đồng thời huy động nhiều hơn, tốt hơn sức dân thông qua đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, xây dựng xã hội học tập”, TS. Nguyễn Thúy Quỳnh nhấn mạnh.

Nhìn nhận năng suất lao động thấp bắt nguồn từ trình độ nguồn nhân lực còn thấp, ThS. Nguyễn Anh Vũ, chuyên gia tài chính cao cấp, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, cho rằng kỹ năng của người lao động là vấn đề chính cần phải khắc phục cải thiện. Hiện nay bản thân người lao động (kể cả người được đào tạo và chưa qua đào tạo) tính kỷ luật lao động phần lớn vẫn chưa cao. Tính tuân thủ kỷ luật lao động thấp, thiếu chặt chẽ dẫn đến trình độ thấp. Trình độ lao động thấp dẫn đến việc lao động Việt Nam không làm được việc ở vị trí then chốt, vị trí tạo ra giá trị cao.

“Vấn đề tiếp theo cần giải quyết nằm ở chính sách và chiến lược. Thực tế, hiện nay cơ cấu nền kinh tế Việt Nam đang đặt lao động phải làm việc ở khu vực không tạo ra được giá trị cao còn nhiều. Ví dụ như lao động ở khu vực nông nghiệp, chiếm tỷ trọng cao 40% lực lượng lao động, trong khi giá trị ngành Nông nghiệp tạo ra chỉ có 15%. Ngược lại, trong các ngành Công nghiệp thu hút nhiều lao động, nhưng lao động Việt Nam chủ yếu nằm ở khâu gia công, chế biến, lắp ráp, vị trí làm việc yêu cầu rất thấp, đặt ra tình thế lao động Việt Nam làm việc không đòi hỏi trình độ cao, năng suất thấp, không có điều kiện nâng cao trình độ. Đây là những vấn đề cần giải quyết bên cạnh việc gia tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo, lao động có trình độ cao”, ThS. Nguyễn Anh Vũ nói.

Việt Nam cần “nâng tầm, tăng chất Việt Nam cần “nâng tầm, tăng chất" lực lượng lao động

Hiện nay, Việt Nam đang "chập chững" bước vào giai đoạn hậu "dân số vàng", tiềm ẩn nhiều thách thức, bên cạnh đòi hỏi bức ...

Chất lượng nguồn nhân lực thấp làm giảm năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Chất lượng nguồn nhân lực thấp làm giảm năng lực cạnh tranh của nền kinh tế

Chất lượng nguồn nhân lực thấp dẫn tới năng suất lao động ở các ngành nghề trong nước dù đã được cải thiện nhưng vẫn ...

Tập trung nâng cao chất lượng sáng kiến giai đoạn 2 Chương trình “01 triệu sáng kiến” Tập trung nâng cao chất lượng sáng kiến giai đoạn 2 Chương trình “01 triệu sáng kiến”

Trên quan điểm tập trung vào chất lượng, không chạy theo số lượng, LĐLĐ huyện Như Thanh đã khắc phục những khó khăn của giai ...

Chia sẻ
In bài viết

Tin cùng chuyên mục

Kỳ 2: Đi tìm nguồn cơn

Người lao động -

Kỳ 2: Đi tìm nguồn cơn

Những ngày này, bên cạnh tiếng than của các trái chủ của Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Tân Hoàng Minh, trên các mạng xã hội tràn ngập thông tin ca thán của trái chủ mua trái phiếu của Tập đoàn Sunshine được phát hành qua Công ty Tài chính KS Finance. Trên các công trường xây dựng của Tập đoàn này, đa phần dừng triển khai hoặc hoạt động cầm chừng… Thực tế đây không chỉ là câu chuyện riêng của Sunshine mà của khá nhiều doanh nghiệp bất động sản đang phải đối mặt.

9 tỉnh đồng bằng sông Hồng có hơn 30.000 công nhân bị mất việc, giãn việc

Việc làm -

9 tỉnh đồng bằng sông Hồng có hơn 30.000 công nhân bị mất việc, giãn việc

Hiện nay, 9 LĐLĐ tỉnh cụm thi đua Khu vực đồng bằng sông Hồng đang quản lý trực tiếp 15.402 CĐCS với hơn 1.588.440 đoàn viên công đoàn.

Thỏa ước lao động của nhiều doanh nghiệp tại Cần Thơ có quy định giá trị bữa ăn ca

Sức khỏe -

Thỏa ước lao động của nhiều doanh nghiệp tại Cần Thơ có quy định giá trị bữa ăn ca

Theo Chủ tịch LĐLĐ thành phố Cần Thơ - Lê Thị Sương Mai, để góp phần tái tạo sức lao động cho đoàn viên Công đoàn, người lao động (NLĐ) trên địa bàn thành phố, LĐLĐ thành phố Cần Thơ yêu cầu các cấp công đoàn trên địa bàn thành phố quyết tâm thực hiện có hiệu quả, tạo chuyển biến sâu sắc các mục tiêu nêu trong Nghị quyết 7c.

Vụ nữ công nhân tố bị quấy rối tình dục: Công đoàn KKT Hải Phòng tích cực vào cuộc

Pháp luật Lao động -

Vụ nữ công nhân tố bị quấy rối tình dục: Công đoàn KKT Hải Phòng tích cực vào cuộc

Sau khi tiếp nhận đơn kêu cứu của người lao động, Công đoàn Khu kinh tế Hải Phòng nhanh chóng phối hợp với các bên liên quan tìm hiểu sự việc, nắm bắt nguyện vọng của người lao động để đưa ra hướng giải quyết phù hợp.

Thu nhập công nhân giảm, chưa nên tăng giá điện

Đời sống -

Thu nhập công nhân giảm, chưa nên tăng giá điện

Theo ông Nguyễn Thế Quyết - Chủ tịch Công đoàn các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh: Trong tình hình việc làm, thu nhập của công nhân gặp nhiều khó khăn như hiện nay, không nên tăng giá điện cũng như các chi phí tiêu dùng khác...

Lao động tự do ngậm ngùi vì không có thưởng Tết

Việc làm -

Lao động tự do ngậm ngùi vì không có thưởng Tết

Gần cuối năm, vấn đề về thưởng Tết của người lao động lại được đưa ra bàn tán. Nhưng thưởng Tết đa phần chỉ dành cho người lao động ký hợp đồng lao động trong doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập... còn với lao động phi chính thức, thưởng Tết là điều gì đó rất xa xỉ.

Người lao động ngóng thưởng Tết

Người lao động ngóng thưởng Tết

Cuối năm là dịp người lao động mong ngóng thưởng Tết nhưng năm nay tình hình kinh tế khó khăn thì thưởng Tết sẽ như thế nào?
Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Giải pháp nào để nhân lực ngành Bất động sản có thể tồn tại qua giai đọan khó khăn này?
NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

Nếu được nhận lương tháng 13, thưởng Tết, người lao động (NLĐ) có phải trích một khoản để đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và thuế thu nhập cá nhân hay không?
Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về Dự thảo đề cương sửa Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) đề xuất chỉ được rút 8% BHXH một lần.
7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

Chương trình hôm nay sẽ tổng hợp 07 quy định về nghỉ phép năm người lao động cần biết để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho mình.

Đọc thêm

Tình hình Bảo hiểm TNLĐ, BNN trên thế giới, khu vực và Việt Nam

An toàn, vệ sinh lao động -

Tình hình Bảo hiểm TNLĐ, BNN trên thế giới, khu vực và Việt Nam

Để hoàn thiện hệ thống Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (TNLĐ, BNN) ở Việt Nam, chúng ta cần nghiên cứu kinh nghiệm lâu dài, đã được thực tế kiểm nghiệm của các nước phát triển, từ đó áp dụng các khía cạnh tích cực và truyền thống tốt nhất của hệ thống Bảo hiểm TNLĐ, BNN của nước ngoài vào thực tiễn.

Đề xuất bổ sung 51 nghề, công việc thuộc danh mục độc hại, nguy hiểm

Người lao động -

Đề xuất bổ sung 51 nghề, công việc thuộc danh mục độc hại, nguy hiểm

Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ - TB và XH) đang dự thảo Thông tư ban hành Danh mục bổ sung nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.

Công nhân nhiều lần thấy hành vi quấy rối tình dục của vị chuyên gia

Pháp luật Lao động -

Công nhân nhiều lần thấy hành vi quấy rối tình dục của vị chuyên gia

Các công nhân Công ty TNHH Providence Enterprise Việt Nam nói rằng nhiều lần chứng kiến hành vi quấy rối tình dục của vị chuyên gia đối với nữ công nhân P.T.T.T. ngay tại xưởng sản xuất.

Khám sức khỏe miễn phí cho lao động thuộc nhóm yếu thế

Sức khỏe -

Khám sức khỏe miễn phí cho lao động thuộc nhóm yếu thế

Nhân kỷ niệm Ngày Quốc tế người khuyết tật (3/12), Công đoàn Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho lao động thuộc các nhóm yếu thế được Bộ Kế hoạch và Đầu tư bảo trợ.

Luật sư nói gì vụ nữ công nhân Hải Phòng tố bị quấy rối tình dục?

Pháp luật Lao động -

Luật sư nói gì vụ nữ công nhân Hải Phòng tố bị quấy rối tình dục?

Liên quan vụ việc một nữ công nhân Công ty TNHH Providence Enterprise Việt Nam (KCN An Dương, Hải Phòng) tố bị một chuyên gia thường xuyên quấy rối tình dục ngay tại xưởng sản xuất, Luật sư Nguyễn Anh Vũ - Giám đốc Công ty Luật Hoa Phượng, Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng, nhận định đây là việc hết sức nhạy cảm, tiềm ẩn nhiều hậu quả nguy hiểm.

Giúp công nhân tăng “sức đề kháng” trước tác hại của ma túy

Hoạt động Công đoàn -

Giúp công nhân tăng “sức đề kháng” trước tác hại của ma túy

Tệ nạn ma túy đã và đang hủy hoại cuộc sống, tương lai của nhiều người trẻ, thuộc mọi thành phần xã hội, trong đó có công nhân lao động (CNLĐ) đang làm việc tại các khu chế xuất, khu công nghiệp (KCX, KCN). Trước những diễn biến phức tạp, khó lường của loại tội phạm này, thời gian qua, tổ chức Công đoàn Việt Nam đã có những biện pháp cụ thể để giúp công nhân tăng “sức đề kháng” trước tác hại của ma túy.

Nhiều chính sách nổi bật liên quan đến người lao động trong thời gian tới

Người lao động -

Nhiều chính sách nổi bật liên quan đến người lao động trong thời gian tới

Chính sách với người lao động dôi dư khi sắp xếp lại công ty TNHH do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ; hỗ trợ giáo viên mầm non, tiểu học ngoài công lập gặp khó khăn do Covid-19;... là những thông tin nổi bật được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, điều hành trong tuần từ 28/11-2/12/2022.

“Chưa có ai đi rút BHXH một lần hỏi tôi mà tiếp tục rút”

Pháp luật Lao động -

“Chưa có ai đi rút BHXH một lần hỏi tôi mà tiếp tục rút”

Sau đại dịch Covid - 19, hiện tượng người lao động (NLĐ) ồ ạt rút BHXH một lần lại dậy sóng. Phóng viên Tạp chí Lao động và Công đoàn đã có cuộc trao đổi với TS Bùi Sỹ Lợi - nguyên Phó Chủ nhiệm Uỷ ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội xung quanh vấn đề này.

Sẽ có thêm nhiều công nhân bị ảnh hưởng đến việc làm trong thời gian tới

Việc làm -

Sẽ có thêm nhiều công nhân bị ảnh hưởng đến việc làm trong thời gian tới

Dự báo quý IV.2022 và quý I.2023, nhiều doanh nghiệp tiếp tục bị ảnh hưởng đến đơn hàng và ngay sau đó việc làm của công nhân, người lao động sẽ bị “đe doạ”.

Hơn 500 công nhân Công ty SSLV Đà Nẵng bị buộc thôi việc do doanh nghiệp giải thể

Người lao động -

Hơn 500 công nhân Công ty SSLV Đà Nẵng bị buộc thôi việc do doanh nghiệp giải thể

Hơn 500 công nhân làm việc tại Công ty TNHH SSLV Đà Nẵng bị buộc thôi việc vì doanh nghiệp giải thể, chấm dứt dự án do không có đơn hàng. Doanh nghiệp cũng có lộ trình để giải quyết quyền lợi cho người lao động.

Phiên bản di động