Thứ sáu 09/12/2022 23:58

Việt Nam ở giai đoạn dân số vàng nhưng chất lượng lao động chưa vàng

Người lao động - NGUYỄN NGA

Tỉ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ tại Việt Nam chỉ đạt 26,1%, cơ cấu lao động phần lớn có kỹ năng hạn chế, thu nhập thấp, chưa đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng và thị trường.
Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Những thứ hạng thấp trong khu vực

Tại báo cáo về tình hình thị trường lao động và một số giải pháp trọng tâm nhằm phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại, bền vững và hội nhập, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cho biết chất lượng và cơ cấu nguồn nhân lực Việt Nam hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu thị trường lao động, trình độ và kỹ năng của người lao động vẫn còn nhiều hạn chế so với các nước trên thế giới.

Trong so sánh quốc tế, xếp hạng trụ cột kỹ năng và chỉ số chất lượng đào tạo nghề nghiệp của Việt Nam thuộc nhóm cuối của ASEAN. Nhìn chung, trình độ tay nghề, kỹ năng của lực lượng lao động Việt Nam còn hạn chế, đặc biệt thiếu kỹ năng mềm.

Việt Nam hiện thiếu đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý giỏi, chuyên gia và quản lý doanh nghiệp giỏi, lao động lành nghề cho các ngành kinh tế mũi nhọn, các vùng kinh tế động lực, trọng điểm. Đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ còn thiếu và yếu.

Những hạn chế này đã cản trở sự đóng góp của nguồn nhân lực cho tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Đặc biệt, trình độ lao động thấp thì sẽ rất khó dịch chuyển sang các ngành nghề, công đoạn có giá trị gia tăng cao để tăng năng suất lao động và bắt kịp với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới.

Ở một đánh giá khác, tại Hội nghị “Phát triển thị trường lao động linh hoạt, hiện đại, bền vững và hội nhập” mới đây, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Phạm Tấn Công nhìn nhận rằng, dưới tác động kép bởi đại dịch COVID-19 và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thị trường lao động Việt Nam đang có nhiều thay đổi mạnh mẽ, trong đó nổi lên hai thách thức lớn.

Đó là, thiếu hụt lao động có kỹ năng, và các thay đổi rất nhanh về yêu cầu kỹ năng đối với người lao động dưới tác động của việc thay đổi công nghệ, đặc biệt là tác động của cách mạng công nghiệp lần thứ 4, chuyển đổi số.

Theo ông Phạm Tấn Công: "Các thay đổi nói trên khiến cho việc khớp nối cung cầu trên thị trường lao động ngày càng khó hơn, nhất là ở những vị trí, yêu cầu kỹ năng cao".

Báo cáo PCI 2021 do VCCI thực hiện cũng phản ánh, đánh giá về chất lượng lao động tại các địa phương từ góc nhìn của doanh nghiệp FDI tương đồng với nhận định trên. Đó là: Khi doanh nghiệp có kế hoạch tuyển dụng thay thế hoặc mở rộng, nhóm lao động mà các doanh nghiệp có thể dễ dàng tuyển dụng hơn cả là công nhân, lao động phổ thông (62%). Tiếp đến là nhóm kế toán (42%), cán bộ kỹ thuật (25%) và quản lý, giám sát (20%). Nhóm lao động có mức độ khó nhất khi tuyển dụng là giám đốc điều hành (15%).

Thách thức nói trên cũng là nút thắt của doanh nghiệp Việt Nam trong phục hồi và phát triển, cũng như là nguy cơ Việt Nam sẽ để mất cơ hội thu hút dòng đầu tư FDI dịch chuyển sau đại dịch COVID-19 và các biến động của chính trị quốc tế.

Ông Phạm Tấn Công nhận định: "Trên thực tế, Việt Nam vẫn đang ở trong giai đoạn dân số "vàng" nhưng chất lượng lao động lại chưa phải là "vàng". Tỉ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ chỉ đạt 26,1%, cơ cấu lao động phần lớn có kỹ năng hạn chế, thu nhập thấp, chưa đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng và thị trường".

Việc thay đổi kỹ năng của lao động phụ thuộc vào công tác đào tạo nhưng sự thay đổi chương trình đào tạo chính quy tại các trường giáo dục nghề nghiệp luôn có độ trễ so với nhu cầu trên thị trường lao động.

Còn theo đánh giá của chuyên gia của Ngân hàng Thế giới (WB), hiện nay Việt Nam có lực lượng lao động có kỹ năng chưa được cao. Đây là vấn đề của giáo dục đào tạo nghề bậc trung cấp và cao học.

Về kỹ năng của lao động, hiện tại, Việt Nam đứng thứ 116/141 nước về kỹ năng của học sinh tốt nghiệp trong Báo cáo về cạnh tranh toàn cầu, thấp hơn nhiều so với một số nước, trong đó có Singapore đứng thứ 79.

Năm 2019 đã có cuộc điều tra trong các doanh nghiệp của Việt Nam, cho thấy nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tuyển dụng người lao động có chất lượng. 73% doanh nghiệp có báo cáo rằng họ gặp khó khăn trong tuyển dụng những lao động cho vị trí quản lý, 61% gặp khó khăn để tuyển dụng người lao động có kỹ năng phù hợp. Con số này cho thấy có khoảng cách lớn giữa cung và cầu lao động Việt Nam.

Theo Chuyên gia của WB, trong bảng điều tra về lao động Việt Nam năm 2020, chỉ rất ít đơn vị của Việt Nam hoàn tất giáo dục đào tạo nghề thuộc giáo dục cao học. Điều này do người Việt chưa được tiếp cận với giáo dục cao học. Tỉ lệ lao động tốt nghiệp đại học và cao học ở Việt Nam khoảng 26,8%, thấp hơn con số 51,3% của các nước thu nhập trung bình.

Về kỹ năng, 17% lao động Việt Nam có bằng đại học và trên đại học, phần còn lại trung bình lao động được đào tạo trong vòng 8 năm.

"Việt Nam muốn tăng cường chất lượng lao động tới năm 2050 nhưng với đà này thì chỉ 15% lực lượng lao động được tiếp cận giáo dục đại học vào năm 2030, thấp hơn nhiều so với các quốc gia ở châu Á khác", vị chuyên gia nhận định.

Việt Nam ở giai đoạn dân số "vàng" nhưng chất lượng lao động chưa "vàng"
Công nhân vận hành công nghệ mới cho dây chuyền sản xuất. Ảnh: Tạp chí Lao động và Công đoàn.

Đầu tư tạo nguồn lao động có kỹ năng

Để khắc phục hạn chế trong chất lượng lao động, Chủ tịch VCCI kiến nghị, trước mắt, chính sách hỗ trợ đào tạo để duy trì việc làm cho người lao động khi gặp khó khăn do đại dịch COVID-19 cần linh hoạt hơn trong cơ chế phối hợp giữa đơn vị sử dụng lao động với cơ sở giáo dục nghề nghiệp bảo đảm các phương án phù hợp với nhu cầu vị trí việc làm của doanh nghiệp. Kéo dài thời gian thực hiện chính sách và điều chỉnh các điều kiện để có thêm nhiều doanh nghiệp và người lao động được tham gia.

Thứ hai, VCCI đề nghị Chính phủ xem xét có những quy định hướng dẫn về đào tạo nội bộ trong doanh nghiệp (thời gian, nội dung, yêu cầu về giáo viên và cơ sở vật chất), có cơ chế hợp tác giữa nhà trường-cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp trong việc xây dựng và thẩm định chương trình đào tạo tại doanh nghiệp cũng như ban hành cơ chế công nhận về mặt văn bằng, chứng chỉ, chứng nhận cho người lao động được đào tạo tại doanh nghiệp.

Thứ ba, Quốc hội, Chính phủ xem xét có ưu đãi giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp thực hiện các chương trình đào tạo nội bộ tại doanh nghiệp đáp ứng đúng tiêu chuẩn về đào tạo nội bộ trong doanh nghiệp.

Thứ tư, tăng cường hiệu quả hợp tác doanh nghiệp, nhà trường. Ở đây có kinh nghiệm hay tại các nước tiên tiến như Đức, Australia, Anh.

Về phía địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang Lê Ánh Dương cho rằng giữ thị phần lao động kỹ thuật trong nước cũng là một giải pháp rất quan trọng. Cần có quy định về tỉ lệ lao động kỹ thuật giữa lao động Việt Nam và lao động nước ngoài trong doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp đầu tư vào Việt Nam đã đưa lao động của họ vào làm việc tại các khu công nghiệp.

Theo ông Dương, Chính phủ cũng cần đầu tư mạnh mẽ hơn cho hệ thống các trường nghề, nhất là các trường nghề đào tạo trình độ cao đẳng. Trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp, các trường nghề đào tạo trình độ cao đẳng đem lại hiệu quả cao và rõ ràng.

Cuối cùng, cần sớm có cơ chế để các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, tham gia vào việc đào tạo cấp chứng chỉ đào tạo nghề cho người lao động. Thực tế các doanh nghiệp vẫn đào tạo cho người lao động tại doanh nghiệp nhưng cơ chế, chính sách chưa hoàn thiện nên chưa có chứng chỉ được công nhận. Khi có cơ chế, các doanh nghiệp có công nghệ mới, kỹ thuật mới có thể tham gia đào tạo nghề cho lao động tại địa phương, tạo nên chuỗi giá trị bền vững.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Tsai Wen Tsung, Tổng giám đốc Tập đoàn Pouyen Việt Nam mong muốn Chính phủ tạo điều kiện tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và các trường đào tạo nghề, bồi dưỡng nguồn lao động chất lượng cao.

"Giáo dục là hậu thuẫn mạnh mẽ nhất cho sự phát triển của nền kinh tế. Vì vậy, việc xây dựng các trường đào tạo nghề, kỹ năng chuyên môn và khoa học kỹ thuật là rất quan trọng để tạo nền tảng kỹ thuật cơ bản vững chắc hơn cho ngành sản xuất", ông Tsai Wen Tsung nhận định.

Tìm giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao Tìm giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Để nâng cao chất lượng nguồn lao động tham gia các thị trường lao động ở các nước có thu nhập cao, các đại biểu ...

Lao động Việt Nam làm việc tại Malaysia được tăng lương tối thiểu Lao động Việt Nam làm việc tại Malaysia được tăng lương tối thiểu

Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, vừa thông tin tới các doanh nghiệp một số ...

Quảng Nam: Giám sát chặt chẽ việc điều chỉnh lương cho NLĐ tại các doanh nghiệp Quảng Nam: Giám sát chặt chẽ việc điều chỉnh lương cho NLĐ tại các doanh nghiệp

Sau hơn 1 tháng áp dụng Nghị định số 38/2022/NĐ-CP của Chính phủ về quy định mức lương tối thiểu vùng, nhiều doanh nghiệp trên ...

Chia sẻ
In bài viết

Tin cùng chuyên mục

Kỳ 2: Đi tìm nguồn cơn

Người lao động -

Kỳ 2: Đi tìm nguồn cơn

Những ngày này, bên cạnh tiếng than của các trái chủ của Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Tân Hoàng Minh, trên các mạng xã hội tràn ngập thông tin ca thán của trái chủ mua trái phiếu của Tập đoàn Sunshine được phát hành qua Công ty Tài chính KS Finance. Trên các công trường xây dựng của Tập đoàn này, đa phần dừng triển khai hoặc hoạt động cầm chừng… Thực tế đây không chỉ là câu chuyện riêng của Sunshine mà của khá nhiều doanh nghiệp bất động sản đang phải đối mặt.

9 tỉnh đồng bằng sông Hồng có hơn 30.000 công nhân bị mất việc, giãn việc

Việc làm -

9 tỉnh đồng bằng sông Hồng có hơn 30.000 công nhân bị mất việc, giãn việc

Hiện nay, 9 LĐLĐ tỉnh cụm thi đua Khu vực đồng bằng sông Hồng đang quản lý trực tiếp 15.402 CĐCS với hơn 1.588.440 đoàn viên công đoàn.

Thỏa ước lao động của nhiều doanh nghiệp tại Cần Thơ có quy định giá trị bữa ăn ca

Sức khỏe -

Thỏa ước lao động của nhiều doanh nghiệp tại Cần Thơ có quy định giá trị bữa ăn ca

Theo Chủ tịch LĐLĐ thành phố Cần Thơ - Lê Thị Sương Mai, để góp phần tái tạo sức lao động cho đoàn viên Công đoàn, người lao động (NLĐ) trên địa bàn thành phố, LĐLĐ thành phố Cần Thơ yêu cầu các cấp công đoàn trên địa bàn thành phố quyết tâm thực hiện có hiệu quả, tạo chuyển biến sâu sắc các mục tiêu nêu trong Nghị quyết 7c.

Vụ nữ công nhân tố bị quấy rối tình dục: Công đoàn KKT Hải Phòng tích cực vào cuộc

Pháp luật Lao động -

Vụ nữ công nhân tố bị quấy rối tình dục: Công đoàn KKT Hải Phòng tích cực vào cuộc

Sau khi tiếp nhận đơn kêu cứu của người lao động, Công đoàn Khu kinh tế Hải Phòng nhanh chóng phối hợp với các bên liên quan tìm hiểu sự việc, nắm bắt nguyện vọng của người lao động để đưa ra hướng giải quyết phù hợp.

Thu nhập công nhân giảm, chưa nên tăng giá điện

Đời sống -

Thu nhập công nhân giảm, chưa nên tăng giá điện

Theo ông Nguyễn Thế Quyết - Chủ tịch Công đoàn các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh: Trong tình hình việc làm, thu nhập của công nhân gặp nhiều khó khăn như hiện nay, không nên tăng giá điện cũng như các chi phí tiêu dùng khác...

Lao động tự do ngậm ngùi vì không có thưởng Tết

Việc làm -

Lao động tự do ngậm ngùi vì không có thưởng Tết

Gần cuối năm, vấn đề về thưởng Tết của người lao động lại được đưa ra bàn tán. Nhưng thưởng Tết đa phần chỉ dành cho người lao động ký hợp đồng lao động trong doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập... còn với lao động phi chính thức, thưởng Tết là điều gì đó rất xa xỉ.

Người lao động ngóng thưởng Tết

Người lao động ngóng thưởng Tết

Cuối năm là dịp người lao động mong ngóng thưởng Tết nhưng năm nay tình hình kinh tế khó khăn thì thưởng Tết sẽ như thế nào?
Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Giải pháp nào để nhân lực ngành Bất động sản có thể tồn tại qua giai đọan khó khăn này?
NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

Nếu được nhận lương tháng 13, thưởng Tết, người lao động (NLĐ) có phải trích một khoản để đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và thuế thu nhập cá nhân hay không?
Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về Dự thảo đề cương sửa Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) đề xuất chỉ được rút 8% BHXH một lần.
7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

Chương trình hôm nay sẽ tổng hợp 07 quy định về nghỉ phép năm người lao động cần biết để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho mình.

Đọc thêm

Tình hình Bảo hiểm TNLĐ, BNN trên thế giới, khu vực và Việt Nam

An toàn, vệ sinh lao động -

Tình hình Bảo hiểm TNLĐ, BNN trên thế giới, khu vực và Việt Nam

Để hoàn thiện hệ thống Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (TNLĐ, BNN) ở Việt Nam, chúng ta cần nghiên cứu kinh nghiệm lâu dài, đã được thực tế kiểm nghiệm của các nước phát triển, từ đó áp dụng các khía cạnh tích cực và truyền thống tốt nhất của hệ thống Bảo hiểm TNLĐ, BNN của nước ngoài vào thực tiễn.

Đề xuất bổ sung 51 nghề, công việc thuộc danh mục độc hại, nguy hiểm

Người lao động -

Đề xuất bổ sung 51 nghề, công việc thuộc danh mục độc hại, nguy hiểm

Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội (LĐ - TB và XH) đang dự thảo Thông tư ban hành Danh mục bổ sung nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.

Công nhân nhiều lần thấy hành vi quấy rối tình dục của vị chuyên gia

Pháp luật Lao động -

Công nhân nhiều lần thấy hành vi quấy rối tình dục của vị chuyên gia

Các công nhân Công ty TNHH Providence Enterprise Việt Nam nói rằng nhiều lần chứng kiến hành vi quấy rối tình dục của vị chuyên gia đối với nữ công nhân P.T.T.T. ngay tại xưởng sản xuất.

Khám sức khỏe miễn phí cho lao động thuộc nhóm yếu thế

Sức khỏe -

Khám sức khỏe miễn phí cho lao động thuộc nhóm yếu thế

Nhân kỷ niệm Ngày Quốc tế người khuyết tật (3/12), Công đoàn Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Phương Đông tổ chức khám sức khỏe miễn phí cho lao động thuộc các nhóm yếu thế được Bộ Kế hoạch và Đầu tư bảo trợ.

Luật sư nói gì vụ nữ công nhân Hải Phòng tố bị quấy rối tình dục?

Pháp luật Lao động -

Luật sư nói gì vụ nữ công nhân Hải Phòng tố bị quấy rối tình dục?

Liên quan vụ việc một nữ công nhân Công ty TNHH Providence Enterprise Việt Nam (KCN An Dương, Hải Phòng) tố bị một chuyên gia thường xuyên quấy rối tình dục ngay tại xưởng sản xuất, Luật sư Nguyễn Anh Vũ - Giám đốc Công ty Luật Hoa Phượng, Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng, nhận định đây là việc hết sức nhạy cảm, tiềm ẩn nhiều hậu quả nguy hiểm.

Giúp công nhân tăng “sức đề kháng” trước tác hại của ma túy

Hoạt động Công đoàn -

Giúp công nhân tăng “sức đề kháng” trước tác hại của ma túy

Tệ nạn ma túy đã và đang hủy hoại cuộc sống, tương lai của nhiều người trẻ, thuộc mọi thành phần xã hội, trong đó có công nhân lao động (CNLĐ) đang làm việc tại các khu chế xuất, khu công nghiệp (KCX, KCN). Trước những diễn biến phức tạp, khó lường của loại tội phạm này, thời gian qua, tổ chức Công đoàn Việt Nam đã có những biện pháp cụ thể để giúp công nhân tăng “sức đề kháng” trước tác hại của ma túy.

Nhiều chính sách nổi bật liên quan đến người lao động trong thời gian tới

Người lao động -

Nhiều chính sách nổi bật liên quan đến người lao động trong thời gian tới

Chính sách với người lao động dôi dư khi sắp xếp lại công ty TNHH do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ; hỗ trợ giáo viên mầm non, tiểu học ngoài công lập gặp khó khăn do Covid-19;... là những thông tin nổi bật được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, điều hành trong tuần từ 28/11-2/12/2022.

“Chưa có ai đi rút BHXH một lần hỏi tôi mà tiếp tục rút”

Pháp luật Lao động -

“Chưa có ai đi rút BHXH một lần hỏi tôi mà tiếp tục rút”

Sau đại dịch Covid - 19, hiện tượng người lao động (NLĐ) ồ ạt rút BHXH một lần lại dậy sóng. Phóng viên Tạp chí Lao động và Công đoàn đã có cuộc trao đổi với TS Bùi Sỹ Lợi - nguyên Phó Chủ nhiệm Uỷ ban về Các vấn đề xã hội của Quốc hội xung quanh vấn đề này.

Sẽ có thêm nhiều công nhân bị ảnh hưởng đến việc làm trong thời gian tới

Việc làm -

Sẽ có thêm nhiều công nhân bị ảnh hưởng đến việc làm trong thời gian tới

Dự báo quý IV.2022 và quý I.2023, nhiều doanh nghiệp tiếp tục bị ảnh hưởng đến đơn hàng và ngay sau đó việc làm của công nhân, người lao động sẽ bị “đe doạ”.

Hơn 500 công nhân Công ty SSLV Đà Nẵng bị buộc thôi việc do doanh nghiệp giải thể

Người lao động -

Hơn 500 công nhân Công ty SSLV Đà Nẵng bị buộc thôi việc do doanh nghiệp giải thể

Hơn 500 công nhân làm việc tại Công ty TNHH SSLV Đà Nẵng bị buộc thôi việc vì doanh nghiệp giải thể, chấm dứt dự án do không có đơn hàng. Doanh nghiệp cũng có lộ trình để giải quyết quyền lợi cho người lao động.

Phiên bản di động