Những bí mật về hệ sinh thái ở rừng rậm Amazon
Đời sống - 05/09/2019 11:34 Ngân Vĩnh (T.H)
![]() |
Rừng rậm Amazon - lá phổi xanh của Trái Đất - Ảnh: Eco Daily |
Cái tên Amazon
Vùng Amazon là cái tên do Francisco de Orellana – một người lính Tây Ban Nha – đặt ra. Năm 1541, de Orellana là người châu Âu đầu tiên khám phá khu vực rừng rậm này và đến cửa sông vào năm 1542, theo Bách khoa toàn thư Britannica. Ông trở về Tây Ban Nha với những câu chuyện về vàng và quế mà ông đã tìm thấy ở nơi này.
Nhưng ông ta lại bị tấn công bởi những người phụ nữ đến từ các bộ lạc ở đây khi họ đang cố bảo vệ lãnh thổ của mình. Ông đã gọi họ là Amazon – cái tên tượng trưng cho những nữ chiến binh trong thần thoại Hy Lạp.
Các lớp rừng nhiệt đới
Rừng rậm nhiệt đới Amazon là khu vực đa dạng sinh học nhất trên Trái đất. Tại đây có hàng ngàn loài cây, hầu hết cao từ 80 đến 100 feet, phát triển mạng lưới các nhánh khổng lồ tạo nên lớp tán cây.
Phần linh hoạt nhất của rừng mưa nhiệt đới là lớp tán cây, cách khoảng 20 feet tính từ ngọn cây, về cơ bản tạo thành mái của hệ sinh thái cao 80 feet so với mặt đất. Nhiều loài động vật sống trong tán cây hơn bất kỳ tầng thực vật nào, bao gồm các loại chim như vẹt đuôi dài, chim toucan, khỉ, nhện và hàng trăm ngàn loài côn trùng ăn trái cây.
![]() |
Geoglyphs (những hình vẽ khổng lồ trên mặt đất) - Ảnh: Dronestagram |
Geoglyphs (những hình vẽ khổng lồ trên mặt đất)
Geoglyphs (những hình vẽ khổng lồ trên mặt đất) được tìm thấy ở khu vực rừng rậm Amazon. Số đất bị cắt trụi cây trong những năm gần đây đã tiết lộ bằng chứng về việc sử dụng đất của các nhóm người trước đó: các công trình hình học khổng lồ trên đất 2.000 năm tuổi hình thành các hình vuông và hình tròn trải dài đến tận một khối thành phố. Một số rãnh rộng 12 -13 feet.
Một nghiên cứu gần đây trong Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia (The Proceedings of the National Academy of Sciences) cho thấy, người cổ đại chủ động quản lý rừng bằng cách sử dụng các thực hành bền vững. Bà Jennifer Walting – nhà khảo cổ học lãnh đạo nghiên cứu này, cho biết: “Những ước tính mới về dân số Amazon trong thời kỳ tiền thuộc địa dao động trong khoảng từ 6 đến 10 triệu người, nhiều hơn so với hiện nay. Những người này có nhiều cách khéo léo để làm cho khu rừng trở nên năng suất hơn mà vẫn không làm hỏng chức năng của nó cho các thế hệ tương lai”.
Nhà thám hiểm Percy Fawcett
![]() |
Nhà thám hiểm Percy Fawcett mất tích cùng con trai và thành viên trong nhóm năm 1925 - Ảnh: RD |
Nhà thám hiểm Percy Fawcett đã dũng cảm khám phá rừng rậm Amazon, ông cũng đã biến mất (cùng con trai ông và một thành viên khác trong nhóm) vào năm 1925 trong chuyến thám hiểm của mình.
Sự biến mất của ông đã tạo nên một câu chuyện rúng động trên các trang báo thời đó mặc dù câu chuyện thật sự về vụ mất tích không một ai biết rõ. Các kết luận đặt ra gần như chắc chắn ông đã chết ở Amazon do tai nạn, bệnh tật hoặc dưới bàn tay của một bộ lạc bản địa mà ông đã xúc phạm.
Những bộ lạc bị cô lập
Rừng nhiệt đới Amazon hiện là nơi cư ngụ của khoảng một triệu người bản địa. Có khoảng 400 bộ lạc nơi đây, gần như hầu hết đã tiếp xúc với người ngoài trong hàng trăm năm. Họ săn bắn, câu cá, trồng trọt, được tiếp cận với giáo dục và y học phương Tây. Tuy nhiên, một số lượng nhỏ người dân bộ lạc vẫn bị cô lập.
![]() |
Ảnh: National Geographic |
Vào tháng 7/2018, chính quyền Brazil đã cố chụp ảnh một người đàn ông bản địa được miêu tả là “người đàn ông bản địa sống trong hang”. Anh là người sống sót cuối cùng của bộ lạc mình. Những người còn lại đã bị giết chết bởi những người nông dân vào năm 1995. Đến cuối cùng, anh ta vẫn từ chối tiếp xúc với người ngoài, mặc cho những nỗ lực cung cấp hạt giống và công cụ làm nông cho anh.
Mapinguary
Rất nhiều bộ lạc, thậm chí kể cả những bộ lạc không giao tiếp với bên ngoài, nói về một loài động vật rừng nhiệt đới khổng lồ mà họ mô tả là thường phát ra tiếng “gầm rú” hoặc bốc mùi hôi hám. Số lượng miêu tả này nhiều đến nỗi những nhà khoa học đã vào cuộc tìm kiếm loài thú cao 7 feet phát ra mùi hôi thối mạnh đến mức có thể khiến những người thợ săn chóng mặt và mất phương hướng.
Mặc dù không có mẩu xương hay dấu hiệu nào về loài động vật này, một số nhà khoa học khẳng định rằng có lẽ con người ở Amazon đã tương tác với những con lười khổng lồ cuối cùng trên mặt đất. Chuyện này có thể xảy ra vào 10.000 năm trước, trước khi các sinh vật này được cho là đã tuyệt chủng (hoặc chuyện này có thể xảy ra gần đây nếu những kết luận về sự tuyệt chủng của loài này là sai).
Đa dạng sinh học rừng Amazon
![]() |
Ảnh: Amazonia Expeditions |
Theo một báo cáo của WWF (Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên), trung bình cứ mỗi 3 ngày lại có một loài động vật mới được phát hiện ở Amazon, tính từ năm 1999 đến 2009. Chúng bao gồm một con vẹt hói, một con cá trê mù nhỏ và một con ếch trong suốt, với làn da mỏng đến mức bạn có thể thấy nhịp tim của nó. Trên thực tế, cứ 10 loài được biết đến trên thế giới thì có 1 loài sống ở Amazon.
Trăn khổng lồ
![]() |
Ảnh: CNN Turk |
Loài trăn lớn nhất trên thế giới là loài Anaconda xanh, sống ở đầm lầy và suối ở Amazon. Chúng có thể phát triển dài tới 29 feet và nặng tới 550 pounds, đánh bại loài họ hàng của chúng – loài trăn có lưới (có nguồn gốc từ Nam và Đông Nam Á), để trở thành loài “thống trị” thế giới bò sát.
Silkhenge (lưới tơ kết dính)
Trong thập kỷ qua, các nhà khoa học đã cố gắng tìm ra những gì đang xây dựng các cấu trúc lụa nhỏ ở Tambopata, Peru.
![]() |
Ảnh: Solent News |
Mỗi cấu trúc có một vòng cột trụ nối với nhau bằng những sợi ngang, tạo thành một hàng rào; ở giữa là hình nón. Sau khi thu thập và quan sát nhiều mẫu vật, các nhà nghiên cứu cuối cùng đã bắt đầu thấy những con nhện nở ra khỏi cấu trúc ở giữa.
Cá heo hồng
Cá heo hồng có tên chính thức là cá heo sông Amazon, có thể được tìm thấy qua các lưu vực sông Amazon ở Peru, Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, Guyana và Venezuela. Những sinh vật này chỉ có thể được tìm thấy ở nước ngọt và tổng số cá thể được ước tính là hàng chục ngàn. Nếu đi tàu Delfin Amazon Cruise, bạn có thể có cơ hội bơi bên cạnh những sinh vật huyền diệu này.
![]() |
Ảnh: Solent News |
Cá Piranha
![]() |
Ảnh: The National |
Theo National Geographic, cá piranha bụng đỏ được tìm thấy ở các hồ và sông trên khắp Nam Mỹ, bao gồm cả Amazon, không phải là loài ăn thịt người. Cực kỳ hiếm khi những sinh vật có hàm răng sắc nhọn này “theo đuổi” con người. Thay vào đó, những con cá này bơi theo đàn (có thể lên tới 100 con trong một đàn) để trở thành thợ săn hiệu quả. Chúng ăn chủ yếu là tôm, giun và nhuyễn thể.
Nhện Rarantula
![]() |
Ảnh: Newshub |
Những con nhện trông đáng sợ này làm người ta hình dung có vẻ như chất độc của chúng có thể hạ gục con người, nhưng thực tế là vết cắn của chúng không khác gì vết ong chích. Chúng chủ yếu săn mồi vào ban đêm và thích ăn côn trùng, đôi khi chúng được biết đến là ăn ếch và chuột.
Ếch phi tiêu độc
Trong khi hầu hết các loài động vật ngụy trang để hòa mình vào môi trường xung quanh thì ếch phi tiêu độc lại có màu sắc rực rỡ để cảnh báo những kẻ săn mồi. Màu sắc rực rỡ của chúng (màu xanh lam, đỏ, vàng và xanh lá cây) làm cho những sinh vật nhỏ bé này trở thành một loài vật được tìm kiếm ở Amazon.
![]() |
Ảnh: World Animal Foundation |
Da của chúng tiết ra một chất độc có thể làm tê liệt và trong một số trường hợp, có thể giết chết con mồi. Tuy nhiên, loài ếch phi tiêu độc đang bị đe dọa bởi biến đổi khí hậu và môi trường sống bị thu hẹp.
Cá voi lưng gù mất phương hướng
Các nhà khoa học đã gặp khó khăn vào tháng 2/2019 khi một con cá voi lưng gù chết được phát hiện gần cửa sông Amazon. Theo New York Times, những con cá voi thường di cư qua lại giữa hai cực, nhưng con cá voi này lạc cách khoảng 4.000 dặm từ bãi kiếm ăn dự kiến. Các nhà khoa học đưa ra giả thuyết rằng cá voi có thể đã tách khỏi mẹ của nó.
Chúng ta có thể bơi ở Amazon không?
Một người đàn ông Slovenia trở thành người đầu tiên bơi toàn bộ chiều dài của sông Amazon vào năm 2007. Theo Time đưa tin, Martin Strel phải mất 66 ngày để hoàn thành hành trình dài gần 3.300 dặm. Lúc đó anh ta 50 tuổi và chế độ ăn kiêng của anh bao gồm tiêu thụ rượu vang hàng ngày của người Slovenia.
Amazon ngày một "co cụm"
![]() |
Ảnh: CNN |
Rừng rậm Amazon đã mất 17% diện tích rừng nhiệt đới trong năm thập kỷ qua, theo Quỹ Động vật hoang dã Thế giới. Chuyển đổi rừng thành đất để chăn nuôi gia súc là lý do hàng đầu cho sự suy giảm này. Phá rừng phổ biến hơn ở những khu vực có nhiều người sinh sống, nhưng nó cũng gia tăng ở những vùng xa hơn sau khi phát hiện ra các tài nguyên thiên nhiên như vàng và dầu mỏ.
Cháy rừng gia tăng
Cư dân của thủ đô Brazil, São Paulo, đã hít phải khói đen do hỏa hoạn lan rộng ở khu vực Amazon. Năm 2019, các vụ cháy rừng đã tăng 84% (một con số kỷ lục) so với năm trước, Washington Postđưa tin.
![]() Jeff Bezos, tỷ phú Amazon vừa chi một số tiền khổng lồ lên tới 80 triệu USD để sở hữu một căn hộ penthouse và ... |
![]() Những ngày cuối tháng 7, tỷ phú Jeff Bezos bán một phần cổ phiếu của Amazon và kiếm được 1,8 tỷ USD tiền mặt. |
Tin cùng chuyên mục
![Công nhân thoát nước giữa siêu bão Yagi: “Chút nhọc nhằn này có sá gì?”](https://laodongcongdoan.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/07/19/croped/croped/z5807481289172-a4c1edfd521e144a6f9eed57159fe9e220240907194811.jpg?240907103607)
Đời sống - 07/09/2024 21:05
Công nhân thoát nước giữa siêu bão Yagi: “Chút nhọc nhằn này có sá gì?”
Giữa cơn bão số 3, những công nhân thoát nước vẫn túc trực tại các điểm trạm, đảm bảo khơi thông nước, tránh ngập úng trên các tuyến đường Thủ đô.
![Bão Yagi đổ bộ, người lao động đặc biệt lưu ý sẽ có “khoảng lặng” nguy hiểm](https://laodongcongdoan.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/07/12/croped/458650154-823335713311929-8735226037186119937-n20240907121648.jpg?240907011202)
Đời sống - 07/09/2024 13:09
Bão Yagi đổ bộ, người lao động đặc biệt lưu ý sẽ có “khoảng lặng” nguy hiểm
Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia vừa phát đi thông báo khẩn về cơn bão số 3 đang đổ bộ vào đất liền. Người lao động và người dân đặc biệt lưu ý, nếu thấy đột nhiên lặng gió không nên ra ngoài ngay lúc này.
![Người lao động hối hả tích trữ thực phẩm trước "siêu bão" Yagi](https://laodongcongdoan.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/06/18/croped/z5803791689068-97103f47247cf6c70622389c185b129e20240906183940.jpg?240906071735)
Người lao động - 06/09/2024 19:17
Người lao động hối hả tích trữ thực phẩm trước "siêu bão" Yagi
Những ảnh hưởng đầu tiên của “siêu bão” Yagi (bão số 3) đã gây mưa lớn cục bộ tại nhiều tỉnh phía Bắc. Để phòng ngừa tình huống phải trú ẩn trong nhà nhiều ngày, người lao động tại Hà Nội và các vùng lân cận đã vội vã đến các siêu thị, chợ dân sinh để tích trữ lương thực, thực phẩm cần thiết.
![Bão số 3 và 3 điều cần nhớ phòng tránh, xử trí để an toàn](https://laodongcongdoan.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/06/10/croped/bao-so-3-va-03-dieu-can-nho-phong-tranh-xu-tri-de-an-toan-20240906105341.jpg?240906054301)
Đời sống - 06/09/2024 10:54
Bão số 3 và 3 điều cần nhớ phòng tránh, xử trí để an toàn
Theo cơ quan khí tượng, cơn bão số 3 đang mạnh lên rất nhanh và vẫn còn tăng cấp trong hôm nay. Theo bản đồ dự báo đường đi của cơn bão, trong ngày 7/9, bão số 3 sẽ đổ bộ khu vực Nam Định - Thái Bình với cấp độ khoảng cấp 13, giật cấp 16.
![Cách gia cố nhà cửa trước “siêu bão” Yagi](https://laodongcongdoan.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/06/09/croped/de-xuat-nghi-le-quoc-khanh-keo-dai-tu-ngay-29-den-59-120240906094848.png?240906053540)
Đời sống - 06/09/2024 09:57
Cách gia cố nhà cửa trước “siêu bão” Yagi
Theo dự báo, “siêu bão” Yagi có cường độ mạnh nên người dân cần có biện pháp bảo vệ nhà cửa để đảm bảo an toàn về người và tài sản. Dưới đây là những cách gia cố nhà cửa để đảm bảo an toàn trước bão.
![Thừa Thiên Huế: Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người lao động trước “siêu bão” Yagi](https://laodongcongdoan.vn/stores/news_dataimages/2024/092024/05/17/croped/676-a220240905172514.jpg?240906054536)
Đời sống - 05/09/2024 18:04
Thừa Thiên Huế: Đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người lao động trước “siêu bão” Yagi
Để chủ động công tác triển khai, ứng phó với bão số 3 đang tiến vào đất liền, Văn phòng Ban Chỉ huy PCTT & TKCN tỉnh Thừa Thiên Huế đã có công văn gửi các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp. Trong đó, chú trọng bảo vệ an toàn tuyệt đối cho công nhân, cán bộ nhân viên, người lao động.
- Công nhân thoát nước giữa siêu bão Yagi: “Chút nhọc nhằn này có sá gì?”
- Công đoàn Giáo dục tỉnh Lâm Đồng: Kỳ vọng năm học mới
- Nghiệp đoàn Nghề cá đảm bảo an toàn cho ngư dân trước bão số 3
- Kỳ 2: Khi thầy giáo nghèo ở Tây Nguyên làm... ông Bụt
- “Bảo trọng nhé, miền Bắc” và điều tử tế trong tâm bão Yagi