Thứ hai 26/02/2024 11:02

Vấn đề thành lập tổ chức khác của người lao động tại doanh nghiệp

Nghiên cứu - TS. Đào Đình Thưởng - Học viện Chính trị khu vực I

Công đoàn Việt Nam từ khi thành lập đến nay luôn là một bộ phận khăng khít của hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng; là tổ chức đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động. Việc trong thời gian tới có thể xuất hiện tổ chức khác của người lao động tại doanh nghiệp đặt ra nhiều vấn đề cần nghiên cứu, giải quyết.
Những mục tiêu của 12 kỳ Đại hội Công đoàn Việt Nam

Bối cảnh mới trong hoạt động tổ chức Công đoàn

Điều 10 Hiến pháp năm 2013 ghi rõ: “Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và của NLĐ được thành lập trên cơ sở tự nguyện, đại diện cho người lao động (NLĐ), chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ; tham gia quản lý Nhà nước, quản lý kinh tế - xã hội; tham gia kiểm tra, thanh tra, giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp về những vấn đề liên quan đến quyền, nghĩa vụ của NLĐ; tuyên truyền, vận động NLĐ học tập, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, chấp hành pháp luật, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.

Ông Chang Hee Lee - nguyên Giám đốc Tổ chức Lao động Quốc tế tại Việt Nam (ILO Việt Nam) từng khẳng định: “Công đoàn Việt Nam đã làm hết sức mình để bảo vệ quyền lợi cho NLĐ”.

Trải qua thời gian rất dài, Công đoàn Việt Nam là tổ chức duy nhất của NLĐ Việt Nam. Song, quá trình hội nhập kinh tế thế giới đã xuất hiện bối cảnh mới trong hoạt động công đoàn. Thời gian tới có thể xuất hiện tổ chức khác của NLĐ tại doanh nghiệp và Việt Nam cũng đang khẩn trương “nội luật hóa” các quy định về lao động và công đoàn để phù hợp với các công ước quốc tế, các hiệp định thương mại song phương, đa phương mà Việt Nam phê chuẩn và tham gia.

Vấn đề thành lập tổ chức khác của người lao động tại doanh nghiệp

Đồng chí Cổ Thế Chung - Chủ tịch LĐLĐ huyện Gio Linh (Quảng Trị) trao Quyết định kết nạp đoàn viên cho NLĐ. Ảnh: LĐLĐ Gio Linh

Theo đó, Việt Nam đã sửa đổi và ban hành Bộ luật Lao động 2019. Tại Khoản 2, Điều 170, Bộ luật này ghi rõ: “NLĐ trong doanh nghiệp có quyền thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động của tổ chức của NLĐ tại doanh nghiệp theo quy định tại các Điều 172, 173 và 174”. Từ đây, việc gia nhập, tham gia tổ chức đại diện của NLĐ ngoài công đoàn hiện nay,độc lập với tổ chức CĐCS truyền thống đã được pháp luật quy định.

Điều đó cũng đồng nghĩa, công đoàn và các tổ chức đại diện NLĐ khác tại doanh nghiệp đều bình đẳng về quyền và nghĩa vụ trong việc đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ trong quan hệ lao động.

Đề xuất ba giải pháp

Đến nay, vì nhiều lý do khác nhau, chủ yếu là chưa có Nghị định hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động, Luật Công đoàn về việc thành lập tổ chức đại diện cho NLĐ ngoài CĐCS, chưa cho phép thành lập và hoạt động các tổ chức đại diện cho NLĐ ngoài tổ chức Công đoàn hiện nay; nên việc ra đời tổ chức khác của NLĐ tại doanh nghiệp chưa diễn ra.

Chính vì vậy, trong thời gian đại hội công đoàn các cấp tiến tới Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2023 - 2028, các thế lực thù địch, phản động, phần tử bất mãn, cơ hội chính trị gia tăng chống phá với những luận điệu như: “Công đoàn Việt Nam chỉ là bù nhìn”; “Chỉ có công đoàn độc lập mới bảo vệ quyền lợi cho NLĐ”...

Một số tổ chức đòi thành lập “công đoàn độc lập” hay “nghiệp đoàn độc lập”, bề ngoài tuyên bố “không làm chính trị” nhưng lại câu kết với các tổ chức chống phá Nhà nước Việt Nam như: Nghiệp đoàn FO, Lao động Việt, Nhóm bạn công nhân (thuộc Việt Tân), Luật khoa tạp chí, Hội nhà báo độc lập... đội lốt, mượn danh nghĩa công nhân, NLĐ để thực hiện mưu đồ đen tối của thế lực thù địch, phản động chống phá Đảng, Nhà nước ta.

Vấn đề thành lập tổ chức khác của người lao động tại doanh nghiệp

Công đoàn Bình Dương tặng quà cho con công nhân trong năm học mới. Ảnh: HT

Từ yêu cầu của thực tiễn trong thời kỳ hội nhập, khẳng định Việt Nam là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế, theo chúng tôi, trong thời gian tới, chúng ta phải thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

Khẩn trương hoàn thiện và ban hành Nghị định hướng dẫn về việc thành lập các tổ chức của NLĐ ngoài Công đoàn Việt Nam theo tinh thần những văn bản Hiệp định Tự do thương mại Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) mà Việt Nam đã ký kết.

Nghị định phải hướng đến thành lập các tổ chức đại diện cho NLĐ theo luật pháp và phải đăng ký hoạt động, cam kết tuân thủ các chuẩn mực của ILO, tức là phải minh bạch, rõ ràng về thời gian và quy trình, phải có số lượng thành viên tối thiểu. Đồng thời, tổ chức đại diện cho NLĐ cũng được hưởng các quyền liên quan đến lao động như các tổ chức CĐCS hiện nay.

Chú ý thành lập tổ chức CĐCS ở những doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp loại nhỏ và vừa chưa thành lập được tổ chức Công đoàn trực thuộc Tổng LĐLĐ Việt Nam, mà khu vực này theo thống kê chiếm đến gần 1/4 số CNLĐ (ngoài sản xuất nông nghiệp). Đây là địa vực rộng, rất dễ bị kẻ xấu tác động, lôi kéo, dụ dỗ thành lập các tổ chức bất hợp pháp với “cái áo dân chủ”, “độc lập”, “tự do”, công kích, phủ nhận vai trò của Tổng LĐLĐ Việt Nam.

Vấn đề thành lập tổ chức khác của người lao động tại doanh nghiệp

Đổi mới mạnh mẽ hoạt động của công đoàn các cấp, đặc biệt là cấp cơ sở. Vì hiện nay, công đoàn về nguyên tắc đại diện cho NLĐ song doanh nghiệp lại phải bỏ ra một khoản chi phí tương đối lớn để duy trì hoạt động của tổ chức CĐCS và trả lương cho cán bộ công đoàn. Do đó, công đoàn bị phụ thuộc vào doanh nghiệp, khó tự chủ và rất hạn chế trong việc đứng lên bảo vệ quyền lợi cho NLĐ. Hầu hết các thành viên Ban Chấp hành CĐCS đều là thành viên không chuyên trách, nghĩa là họ vừa là NLĐ trong doanh nghiệp, vừa là thành viên BCH công đoàn. Thu nhập chính của họ vẫn do doanh nghiệp trả nên thực tế dù muốn thì họ vẫn không thể đấu tranh “đến cùng” vì sợ ảnh hưởng đến công việc của chính cá nhân họ.

Thực tế, công đoàn hiện vẫn mang dáng dấp của một cơ quan Nhà nước nhiều hơn là một tổ chức đại diện cho NLĐ; mặc dù công đoàn đã có rất nhiều nỗ lực trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ; song ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa thì vai trò của công đoàn chưa thể hiện rõ, thậm chí NLĐ còn chưa biết tới có sự tồn tại của công đoàn.

Như vậy, có thể thấy cam kết thành lập các tổ chức đại diện của NLĐ ở doanh nghiệp ngoài Công đoàn Việt Nam sẽ đặt ra những thách thức không chỉ với hệ thống quản lý, mà còn tạo ra những điểm mốc mà doanh nghiệp cần đối diện và vượt qua. Mục đích của các tổ chức của NLĐ là phải đại diện cho NLĐ, phải đấu tranh cho quyền, lợi ích chính đáng của NLĐ.

Chỉ có như vậy mới làm thất bại âm mưu của các thế lực thù địch vờ khoác lên mình chiếc áo “công đoàn” với những lời lẽ, từ ngữ hấp dẫn như “dân chủ”, “độc lập”, “nhân quyền” để cổ súy, rêu rao, kích động thành lập cái gọi là tổ chức “công đoàn độc lập” để chống phá, tấn công chính quyền, hình thành lực lượng đối lập, sẵn sàng tiến đến bạo loạn lật đổ theo hình thức “cách mạng màu”, “cách mạng đường phố”.

Bài 3: Khuyến nghị đối với Công đoàn Việt Nam Bài 3: Khuyến nghị đối với Công đoàn Việt Nam

Công ước (CƯ) 87 và 98 chắc chắn sẽ có nhiều tác động đối với Công đoàn Việt Nam, bao gồm cả những tác động ...

Bài 2: Nội dung cơ bản của Công ước 98 Bài 2: Nội dung cơ bản của Công ước 98

Công ước (CƯ) số 98 năm 1949 về Áp dụng những nguyên tắc của quyền tổ chức và thương lượng tập thể (TLTT) là một ...

Bài 1: Nội dung cơ bản của Công ước 87 Bài 1: Nội dung cơ bản của Công ước 87

Công ước số 87 năm 1948 về tự do liên kết và bảo vệ quyền tổ chức là một trong 10 Công ước cơ bản ...

Chia sẻ
In bài viết

Tin cùng chuyên mục

Thực trạng công tác ATVSLĐ và những vấn đề cần nghiên cứu giai đoạn 2025-2030

Nghiên cứu -

Thực trạng công tác ATVSLĐ và những vấn đề cần nghiên cứu giai đoạn 2025-2030

Tổ chức Công đoàn là một chủ thể quan trọng trong việc tham gia bảo đảm an toàn và sức khỏe cho người lao động.

Bản tin công nhân: Công nhân điện tử, may mặc dẫn đầu nhu cầu tuyển dụng sau Tết... Bản tin công nhân

Bản tin công nhân: Công nhân điện tử, may mặc dẫn đầu nhu cầu tuyển dụng sau Tết...

Bản tin công nhân ngày 25/02/2024 gồm những nội dung chính sau đây: Người lao động nhọc nhằn mưu sinh ngày mưa rét; Trả lương đúng hạn, năng suất lao động tăng cao; Công nhân điện tử, may mặc dẫn đầu nhu cầu tuyển dụng sau Tết...
Người lao động tham gia ngừng việc tập thể có được trả lương không? Tôi công nhân

Người lao động tham gia ngừng việc tập thể có được trả lương không?

Người lao động tham gia ngừng việc tập thể không được trả lương và các quyền lợi khác theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Talk Công đoàn: “Vẫn còn những trận địa bị bỏ trống trong truyền thông công đoàn” Talk Công đoàn

Talk Công đoàn: “Vẫn còn những trận địa bị bỏ trống trong truyền thông công đoàn”

Hơn 1/4 thế kỷ làm cán bộ công đoàn, đồng chí Vũ Mạnh Tiêm, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tổng LĐLĐ Việt Nam tham gia Talk Công đoàn với những chia sẻ chi tiết, cụ thể về truyền thông công đoàn.
Tiêu chuẩn xét chọn Giải thưởng Nguyễn Văn Linh lần IV, năm 2024 Infographic

Tiêu chuẩn xét chọn Giải thưởng Nguyễn Văn Linh lần IV, năm 2024

“Giải thưởng Nguyễn Văn Linh” lần thứ IV, năm 2024 nhằm ghi nhận, tôn vinh, biểu dương những cán bộ công đoàn xuất sắc tiêu biểu trong Phong trào thi đua “Đổi mới, sáng tạo, hiệu quả trong hoạt động của tổ chức Công đoàn” năm 2022 – 2023.
Bản tin công nhân: Phần lớn công nhân trẻ không muốn gắn bó với nhà máy Bản tin công nhân

Bản tin công nhân: Phần lớn công nhân trẻ không muốn gắn bó với nhà máy

Bản tin công nhân ngày 24/02 gồm những nội dung chính sau đây: TP HCM: Công nhân không lo thiếu việc; Gần 80% công nhân đã đăng ký đi làm trở lại trong vụ ngừng việc ở Nghệ An; Phần lớn công nhân trẻ không muốn gắn bó với nhà máy...
Bản tin công nhân: U40 rải loạt hồ sơ xin việc nhưng không ai nhận, nhiều người nghĩ đã về hưu Video

Bản tin công nhân: U40 rải loạt hồ sơ xin việc nhưng không ai nhận, nhiều người nghĩ đã về hưu

Bản tin công nhân ngày 22/2 gồm các nội dung chính sau: U40 rải loạt hồ sơ xin việc nhưng không ai nhận, nhiều người nghĩ đã về hưu; Công nhân xây nhà tiền tỉ sau 16 năm làm việc tại khu công nghiệp; Doanh nghiệp tăng lương cho công nhân ngay sau Tết thay vì chờ đến 1/7...

Đọc thêm

TS. Bùi Sỹ Lợi đề xuất 6 nội dung cần sửa đổi trong Luật Công đoàn

Hoạt động Công đoàn -

TS. Bùi Sỹ Lợi đề xuất 6 nội dung cần sửa đổi trong Luật Công đoàn

Theo TS. Bùi Sỹ Lợi, xuất phát từ yêu cầu khắc phục một số hạn chế, bất cập của Luật Công đoàn, đáp ứng hoạt động của tổ chức Công đoàn trong thời kỳ mới, việc sửa đổi Luật Công đoàn là rất cần thiết.

Cần hơn nữa vai trò phản biện chính sách và đồng quyết định của công đoàn

Công đoàn -

Cần hơn nữa vai trò phản biện chính sách và đồng quyết định của công đoàn

Với vai trò là tổ chức đại diện cho người lao động (NLĐ), công đoàn (CĐ) thực hiện nhiệm vụ của mình thông qua ba hình thức sau: chăm lo – tiếng nói – đồng quyết định, gọi là ba nấc thang đại diện.

An Giang: Khát vọng vươn lên từ phong trào thi đua “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”

Hoạt động Công đoàn -

An Giang: Khát vọng vươn lên từ phong trào thi đua “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”

Từ phong trào thi đua “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”, LĐLĐ tỉnh An Giang đã phát hiện hàng loạt nhân tố tiêu biểu, xuất sắc nhất. Bằng niềm đam mê nghiên cứu khoa học, sáng tạo không ngừng, họ đã cống hiến, làm lợi hàng tỷ đồng cho cơ quan, đơn vị.

Bảo đảm hoạt động công đoàn về công tác cán bộ và góp ý sửa đổi Luật Công đoàn

Nghiên cứu -

Bảo đảm hoạt động công đoàn về công tác cán bộ và góp ý sửa đổi Luật Công đoàn

Công tác cán bộ là công việc quan trọng của Đảng và các đoàn thể. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ quan tâm đến xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng, mà còn chú trọng đến xây dựng đội ngũ cán bộ đoàn thể nói chung và rèn luyện, đào tạo đội ngũ cán bộ công đoàn nói riêng.

Bài 16: Thách thức và giải pháp đổi mới hoạt động nữ công công đoàn trong tình hình mới

Nghiên cứu -

Bài 16: Thách thức và giải pháp đổi mới hoạt động nữ công công đoàn trong tình hình mới

Với tỷ lệ chiếm gần 50% lực lượng lao động, lao động nữ (LĐN) ngày càng khẳng định vị thế, vai trò của mình trên mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội đất nước. Việc thu hút lực lượng LĐN gia nhập Công đoàn Việt Nam (CĐVN) được coi là nhiệm vụ quan trọng của tổ chức Công đoàn nói chung, của Ban Nữ công công đoàn (NCCĐ) các cấp nói riêng. Điều này đòi hỏi hoạt động NCCĐ các cấp thời gian tới cần có nhiều đổi mới để tiếp cận ngày một sát hơn với nhu cầu, nguyện vọng của LĐN.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò và sứ mệnh của Công đoàn Việt Nam

Nghiên cứu -

Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò và sứ mệnh của Công đoàn Việt Nam

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành sự quan tâm lớn lao, sâu sắc đối với giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn.

Tổ chức Công đoàn ngày càng phải hoạt động chuyên nghiệp, năng động, hiệu quả hơn

Nghiên cứu -

Tổ chức Công đoàn ngày càng phải hoạt động chuyên nghiệp, năng động, hiệu quả hơn

Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ, mục tiêu nhằm xây dựng, củng cố tổ chức Công đoàn theo hướng ngày càng chuyên nghiệp, năng động, hiệu quả hơn.

Bàn giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn lớn mạnh

Kỹ năng cán bộ công đoàn -

Bàn giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn lớn mạnh

Cán bộ là gốc rễ của mọi sự thành bại của tổ chức và điều này đã chứng minh qua thực tiễn. Trước những yêu cầu của thời kì mới, nhiệm vụ đặt ra trong xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn (CBCĐ) là gì? Yêu cầu đặt ra đối với vấn đề năng lực, trình độ, chất lượng đội ngũ CBCĐ trong thời gian tới như thế nào? Cần đưa ra giải pháp, kiến nghị gì để xây dựng đội ngũ CBCĐ ngày càng lớn mạnh cả về số lượng, chất lượng đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của đoàn viên, người lao động và bối cảnh hội nhập quốc tế. Đây là vấn đề tổ chức Công đoàn Việt Nam cần quan tâm thực hiện trong nhiệm kỳ 2023-2028.

Vai trò đại diện cho NLĐ của Công đoàn Việt Nam ở doanh nghiệp chưa có công đoàn

Nghiên cứu -

Vai trò đại diện cho NLĐ của Công đoàn Việt Nam ở doanh nghiệp chưa có công đoàn

Việc đại diện của NLĐ tại doanh nghiệp bao gồm rất nhiều nội dung như đại diện tham gia đảm bảo việc làm, tiền lương, hợp đồng lao động, đào tạo nghề, đối thoại, thương lương, ký kết thỏa ước lao động tập thể, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất, an toàn, vệ sinh lao động, BHXH, BHYT, lãnh đạo đình công...

Bài 2: Các giải pháp xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh

Nghiên cứu -

Bài 2: Các giải pháp xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh

Xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh bằng tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, ý thức giai cấp, tinh thần dân tộc, lòng tự hào, tự tôn dân tộc cho giai cấp công nhân; đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục, nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác giáo dục giác ngộ giai cấp.