Thứ sáu 09/12/2022 22:40
Chuyện cuối tuần:

Xem sư tranh luận, nghĩ về văn hóa tranh luận của người Việt

Diễn đàn - TRẦN VĂN SỸ

Những ngày qua, những video clip “nhận cúng dường phản cảm” của sư trụ trì chùa Ba Vàng (Quảng Ninh), gây nhiều bức xúc trong dư luận, đến mức bị chính quyền địa phương can thiệp nhắc nhở, yêu cầu gỡ bỏ.
Xem sư tranh luận, nghĩ về văn hóa tranh luận của người Việt
Hình ảnh đưa tiền, vật thực cho các chư tăng ở chùa Ba Vàng được đưa lên mạng xã hội gây phản cảm. Ảnh: Facebook chùa Ba Vàng.

Lại thêm sự việc “lời qua tiếng lại” trên báo và trên mạng xã hội của hai vị sư (T.T.T.M và T.N.T) càng khiến cho những ai quan tâm đến văn hóa dân tộc đều phải tâm tư, suy nghĩ.

Sự việc “nhận cúng dường bằng tiền ở chùa Ba Vàng” cho sư T.T.T.M tổ chức đúng sai thế nào thì người dân có thể biết vì nó diễn ra công khai, mọi người đều nhìn thấy nên mỗi người có thể tự đưa ra nhận xét của mình mà không cần đến việc tranh cãi với ai. Tuy vậy, thực tế việc tranh cãi đã diễn ra không chỉ giữa hai vị sư, mà còn giữa những người có ý phản đối một trong hai vị hoặc muốn chỉ trích cả hai vị ấy với người ủng hộ.

Đúng sai của sự việc rồi sẽ qua đi, nhưng sự bất đồng trong tranh luận của cộng đồng thì có thể dẫn đến sự mất đoàn kết trong Nhân dân, ảnh hưởng đến khối đại đoàn kết dân tộc, không thể coi thường.

Không phải vô cớ mà trong dân gian có câu rằng “sư nói sư phải, vãi nói vãi hay”, ý là chuyện tranh cãi qua lại theo kiểu ai cũng cứ chỉ cho mình là đúng, vốn chẳng chỉ xảy ra trong chốn dân gian mà còn xảy ra cả nơi tu hành.

Suy ngẫm cẩn thận, bình tĩnh thì thấy rằng, người Việt chúng ta ít coi trọng văn hóa tranh luận và nhiều người cũng không cần biết là tranh cãi cũng cần phải có văn hóa. Cho nên khi đã có ý kiến khác nhau về một vấn đề thì người ta thường tranh cãi theo lối bất chấp thủ đoạn, miễn sao cho mình là người thắng chứ không nhằm tìm ra điều gì là đúng đắn để ủng hộ, điều gì là sai trái để phản đối hay loại bỏ.

Trong nhà trường cũng hầu như không dạy học sinh về môn văn hóa tranh luận. Khi bất đồng, học sinh không biết cách nói chuyện, và sẵn sàng dùng nắm đấm, thậm chí dùng cả "hàng nóng" để “thanh toán’ với nhau.

Trong gia đình cũng phổ biến chuyện vợ chồng, anh em, cha con tranh cãi theo kiểu “ông nói gà, bà nói vịt”, “chuyện nọ xọ chuyện kia” và kết thúc tranh cãi bằng mồm là tranh cãi bằng tay chân, và thậm chí là bằng "hàng nóng’.

Trong xã hội thì càng nhiều vô kể. Từ khi có mạng xã hội, điều kiện kết bạn, giao lưu trao đổi, học hỏi và… tranh cãi giữa người với người cũng tăng lên. Nhưng điều kiện thông tin thuận lợi chưa kịp làm cho người ta gắn kết thì đã làm cho lòng người chia rẽ hơn. Và không ít vụ cãi nhau trên mạng đã kết thúc bằng dao kiếm ở ngoài đường.

Chúng ta hay nghe nói về “phương pháp luận biện chứng” và coi đó là một phương pháp để nhận thức chân lý. Nhưng không nhiều người biết rằng chính từ “biện chứng” tuyệt vời này được sinh ra trong quá trình tranh biện (tranh cãi tìm lẽ phải) của người Hy Lạp cổ. Hy Lạp cổ đại có nền văn minh rực rỡ về mọi lĩnh vực, đặc biệt là triết học, vì một trong những nguyên nhân là người ta rất coi trọng việc tranh biện và tranh biện rất có văn hóa, luôn coi tranh biện là quyền của bất cứ ai và tranh biện luôn có mục tiêu là tìm ra chân lý, chứ không phải là tìm ra người chiến thắng.

Sách cũ còn ghi chuyện về cuộc tranh luận công khai nổi tiếng của Socrates và Agaphone với chủ đề về “lòng dũng cảm” (nội dung cuộc tranh luận này rất dài nên tác giả bài báo này không ghi ra đây). Hai ông tranh luận cả buổi, mọi người lắng nghe và cuối cùng Agaphone nói: “Socrates, tôi chịu thua, không tranh cãi nổi điều này với anh, tôi đồng ý với ý kiến của anh”. Còn Socrates thì nói câu cuối cùng: “Agaphone, anh không thua Socrates đâu. Anh chỉ chịu thua chân lý thôi”.

Những cuộc tranh biện mẫu mực như thế đã làm phát triển tri thức của người Hy Lạp, khiến cho họ là một cái nôi văn minh sớm nhất của loài người. Hệ thống triết lý của Hy Lạp cổ còn giá trị cho cả thế giới đến tận bây giờ.

Xem sư tranh luận, nghĩ về văn hóa tranh luận của người Việt
Từ khi có mạng xã hội tranh cãi giữa người với người cũng tăng lên. Ảnh minh họa: Tuổi trẻ cười.

Bây giờ ta xem ở ta “hai sư tranh biện’ thì sao, có giúp cho người Việt học hỏi được gì không? Vì dù sao, lẽ thường, một vị sư đã xuất gia tu hành nhiều năm thì kiến thức, trí tuệ, đạo hạnh hẳn cũng đã phải cao hơn người thường. Nếu không thì vì cớ gì mà người người cứ chen nhau qùy mọp xuống mà lễ bái, cúng dường như thần, như thánh vậy?

Khi thầy T.N.T lên tiếng cho rằng, những hành vi của sư T.T.T.M trong vụ “thu nhận cúng dường” trong dịp lễ Vu lan vừa qua như báo chí đã đưa, là “không phù hợp, cần rút kinh nghiệm để không lặp lại”; lập tức, sư T.T.T.M. có bài đáp trả rất mạnh mẽ trên mạng xã hội, rằng “Thầy T.N.T. nên xem lại mình trước khi nói người khác” và đưa ra một loạt tư liệu chứng minh rằng trước đó thầy T.N.T cũng làm mọi chuyên tương tự như việc của thầy T.T.T.M vừa qua.

Quả thật, nếu ai có quan tâm một chút về đạo Phật không thể không thấy thất vọng khủng khiếp về ‘tầm cỡ tư tưởng” của cuộc tranh luận này. Vì tu hành theo Phật là nhằm giác ngộ chân lý, giải thoát cho chúng sinh thoát khỏi khổ đau. Các vị tranh cãi kiểu ấy thì biết tìm chân lý ở chỗ nào?

Trước hết phải nói một chút về giáo lý có liên quan của nhà Phật, mà một người xuất gia tu hành thì không ai không biết. Đó là có một trong sáu phép tu hành tuyệt vời nhất (thường gọi là sáu ba la mật) của nhà Phật, là “nhẫn nhục”. Nhẫn nhục ba la mật là pháp tu hành của người xuất gia trên con đường giác ngộ chân lý. Người tu hành gặp chuyện oan uổng thì trong lòng an nhiên như không, thậm chí vui mừng vì đó chính là dịp tốt nhất để hành pháp “nhẫn nhục ba la mật”.

Lịch sử dân tộc Việt Nam còn truyền chuyện Quan Âm Thị Kính là nữ giả nam đi tu, bị Thị Mầu đổ oan “làm cho có thai” mà vẫn nhẫn nhịn mọi cực hình nuôi cho hài nhi lớn thành người. Hay mới đây ở bên Nepal cũng có vị sư bị một cô diễn viên đổ oan là “quấy rối tình dục”, nhận tội không cãi nửa lời; đến khi sự thể rõ ràng, cô diễn viên vu vạ cho sư bị cộng đồng lên án, sư chỉ đề nghị mọi người cho chuyện qua đi mà thôi. Quả là “Quan Âm” xưa và “Quan Âm” nay vẫn đang hiện hữu.

Xem sư tranh luận, nghĩ về văn hóa tranh luận của người Việt
Nhà sư ở Nepal bị cô diễn viên đổ oan là “quấy rối tình dục” gây xôn xao cộng đồng mạng. Ảnh: internet

Người tu hành theo Phật, chỉ cần biết cho giữ mình làm đúng, dẫu cho bị cả xã hội hiểu sai khinh bỉ, vẫn đem tấm lòng bồ tát mà thương cho sự ngu dốt của người đời chứ quyết không bao giờ tranh cãi hơn thua.

Hành vi “bật lại như đỉa phải vôi” của sư T.T.T.M khi sư T.N.T “phê bình nhẹ” ở trên nói lên cái sự tu hành pháp tu nhẫn nhục ba la mật của sư còn xa lắm, chưa biết bao giờ mới có thành tựu.

Thôi thì sư chưa thành Phật nên chưa làm được như đức "Quan Âm" nói trên, cũng thông cảm được, thì ít ra cũng phải hiểu phép tranh luận của người thường là cũng nên văn minh một chút.

Lối tranh luận bằng cách vặn lại “anh hơn gì tôi mà nói tôi” hay “trước khi nói người hãy sờ lên gáy mình”… và nhiều điều tương tự khác, các nhà nghiên cứu logic học gọi là “Phương pháp ngụy biện bằng chỉ trích”. Dùng phương pháp này, thay tranh luận đúng phép là chỉ ra cái sai của đối phương, chỉ ra cái đúng của mình thì người ta lại dùng phép ngụy biện (một kiểu nói dối) công kích vào điểm yếu của người khác, mong làm cho người ta thua, mình thắng trong tranh luận và được hiểu là mình đúng (!).

Lối ngụy biện bằng chỉ trích này rất phổ biến trong các cuộc tranh luận của dân mình, cả trong gia đình, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, ngoài xã hội và trên không gian mạng. Nhiều người mắc phải, sai mà không biết là mình đang sai. Và thói ngụy biện khi đã ăn sâu vào máu, thành thói quen trong mọi cuộc tranh luận thì rất nguy hiểm. Khi người ta có nhận thức khác nhau về một vấn đề thì thói xấu (ngụy biện) trong tranh luận sẽ luôn là tác nhân gây nên sự mất đoàn kết trong từng gia đình và xã hội.

Cuộc sống luôn có nhiều vấn đề mâu thuẫn đặt ra với con người. Và việc có ý kiến khác nhau với mỗi vấn đề của một người với một người hay với những nhóm người khác nhau là điều tất nhiên, không có gì đáng phái lo ngại. Việc nghiên cứu, học tập và truyền dạy văn hóa tranh luận là rất cần thiết cho mỗi cá nhân, tổ chức và cả cộng đồng để mỗi người tránh được những chuyện phiền phức không đáng có, xã hội cũng ngày càng an lành, văn minh. Đây phải là nỗ lực tự giác của mỗi người và cũng là trách nhiệm của mỗi gia đình, cơ quan, tổ chức đối với các thành viên của mình.

Cúng dường ở chùa Ba Vàng: Rút kinh nghiệm thôi chưa đủ! Cúng dường ở chùa Ba Vàng: Rút kinh nghiệm thôi chưa đủ!

Mấy ngày qua nhân dịp lễ Vu Lan (rằm tháng bảy Âm lịch) hình ảnh cúng dường ở chùa Ba Vàng (TP.Uông Bí, tỉnh Quảng ...

Chia sẻ
In bài viết

Tin cùng chuyên mục

World Cup 2022 - World Cup của sự nhân văn

Bạn đọc -

World Cup 2022 - World Cup của sự nhân văn

World Cup 2022 đang diễn ra đầy sôi động tại Qatar. Ngay từ khi trái bóng Al Rihla chưa kịp lăn, cả thế giới đã phải sửng sốt về những điều đặc biệt của kỳ World Cup lần thứ 22 này.

World Cup và những trò lừa đảo người hâm mộ

Bạn đọc -

World Cup và những trò lừa đảo người hâm mộ

World Cup 2022 cũng là mùa làm ăn của những kẻ bất chính, của những tin tặc chuyên lừa đảo những người hâm mộ bằng những thủ đoạn tinh vi. Vậy nhận diện những vấn nạn này ra sao?

Giờ học của học sinh, vấn đề không của riêng ai

Bạn đọc -

Giờ học của học sinh, vấn đề không của riêng ai

Trẻ em học từ mấy giờ, thế giới biết và làm từ lâu. Vậy mà ở ta giờ thành chuyện lớn để dư luận bàn cãi như … chưa biết gì. Tại sao vậy?

Chuyện ngáng đường đi

Diễn đàn -

Chuyện ngáng đường đi

Tại nhiều ngã tư, vào giờ cao điểm, dù có đèn tín hiệu đầy đủ nhưng nếu không có cảnh sát (và cả khi có cảnh sát nhưng không đủ số lượng) thì rất hay xảy ra tình trạng: Đường này thì đèn xanh chưa tắt, dòng người vẫn đi, nhưng đường (giao cắt) kia mới sắp hết đèn đỏ là nhiều người đã xông lên rồi.

Phụ nữ có “tiếp tay” cho bất bình đẳng giới trong tình yêu và hôn nhân?

Diễn đàn -

Phụ nữ có “tiếp tay” cho bất bình đẳng giới trong tình yêu và hôn nhân?

Một vấn đề thực tế ở nước ta hiện nay là tư tưởng trọng nam hơn nữ vẫn còn tồn tại khá phổ biến. Nói rộng hơn, xã hội còn nặng lối suy nghĩ và hành xử bất bình đẳng giới (BĐG), theo phía gây nhiều thiệt thòi hơn cho phụ nữ.

Tin đồn thất thiệt, tiền túi “bốc hơi”

Diễn đàn -

Tin đồn thất thiệt, tiền túi “bốc hơi”

Công an tỉnh Hà Nam phối hợp với Cục An ninh chính trị nội bộ, Cục An ninh kinh tế - Bộ Công an đã mời tài khoản cá nhân đăng tin sai sự thật là Nguyễn Kiên Quyết, sinh ngày 24/11/1982 trú tại thôn 1, xã Phù Vân, TP. Phủ Lý, tỉnh Hà Nam lên trụ sở Công an tỉnh để làm việc.

Người lao động ngóng thưởng Tết

Người lao động ngóng thưởng Tết

Cuối năm là dịp người lao động mong ngóng thưởng Tết nhưng năm nay tình hình kinh tế khó khăn thì thưởng Tết sẽ như thế nào?
Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Giải pháp nào để nhân lực ngành Bất động sản có thể tồn tại qua giai đọan khó khăn này?
NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

Nếu được nhận lương tháng 13, thưởng Tết, người lao động (NLĐ) có phải trích một khoản để đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và thuế thu nhập cá nhân hay không?
Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về Dự thảo đề cương sửa Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) đề xuất chỉ được rút 8% BHXH một lần.
7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

Chương trình hôm nay sẽ tổng hợp 07 quy định về nghỉ phép năm người lao động cần biết để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho mình.

Đọc thêm

Không để “tín dụng đen” tiếp cận công nhân, người lao động

Diễn đàn -

Không để “tín dụng đen” tiếp cận công nhân, người lao động

“Tín dụng đen” thời gian qua ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của công nhân lao động (CNLĐ). Vì thế, các giải pháp nhằm ngăn chặn vấn nạn này trong CNLĐ được các cấp công đoàn tích cực triển khai. Những ý kiến dưới đây cho thấy điều đó.

Bệnh lạm thu: coi chừng tái phát!

Diễn đàn -

Bệnh lạm thu: coi chừng tái phát!

Đã thành lệ, cứ vào mùa tựu trường của năm học mới là phụ huynh phải lo nhiều thứ cho con em: áo quần đồng phục, sách vở, đồ dùng học tập và đóng tiền trường với đủ các biến tướng lạm thu, từ cấp mầm non cho đến THPT. Vì vậy, có nhiều người nói nửa đùa nửa thật: mùa thu tựu trường cũng là "mùa thu tiền", "mùa lạm thu".

An toàn, vệ sinh lao động vấn đề ưu tiên của doanh nghiệp điện tử

Diễn đàn -

An toàn, vệ sinh lao động vấn đề ưu tiên của doanh nghiệp điện tử

Tiếp xúc với các hóa chất nguy hiểm, bức xạ ion hóa và không ion hóa, những công việc căng thẳng, làm đêm với độ dài ca 9 đến 12 giờ… là mối nguy cho sức khỏe của NLĐ trong ngành Điện tử. Nhiều doanh nghiệp điện tử đã nỗ lực tăng cường các biện pháp phòng ngừa bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) cho người lao động ( NLĐ). Một số ý kiến dưới đây cho thấy điều đó.

Những trăn trở, băn khoăn

Diễn đàn -

Những trăn trở, băn khoăn

Chịu nhiều áp lực công việc trong khi chế độ đãi ngộ chưa tương xứng khiến đội ngũ cán bộ công đoàn, nhất là công đoàn cơ sở (CĐCS) tại các đơn vị, doanh nghiệp còn không ít trăn trở. Những chia sẻ dưới đây phần nào cho thấy điều đó.

Không có giao kết hợp đồng lao động: Xử phạt thế nào?

Diễn đàn -

Không có giao kết hợp đồng lao động: Xử phạt thế nào?

Bạn Nguyễn Minh Hương (Hòa Bình) hỏi: Tôi 23 tuổi, hiện đang là công nhân ở Công ty may xuất khẩu được hơn 6 tháng, sau 2 tháng thử việc tôi được công ty thông báo vào làm chính thức và sẽ ký hợp đồng lao động xác định thời hạn 1 năm, tuy nhiên hiện tôi vẫn chưa có giao kết hợp đồng lao động và cũng chưa được đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH). Như vậy, trường hợp này công ty có vi phạm luật lao động không và tôi cần phải làm gì để có giao kết hợp đồng? Nếu công ty vi phạm thì xử phạt thế nào?

Cảnh giác với đối tượng dùng điện thoại hăm dọa, lừa đảo

Diễn đàn -

Cảnh giác với đối tượng dùng điện thoại hăm dọa, lừa đảo

Báo Tiền Phong mới đây vừa có bài viết: "Cảnh báo: Mạo danh Cục Quản lý Giao thông đường bộ lừa sinh viên đóng phạt nguội". Bài báo cho thấy đã có những kẻ lừa đảo thông qua các cuộc điện thoại với sinh viên TP.HCM. Vấn nạn này không phải xa xôi mà đã hiện hữu sát sườn với nhiều người, đe dọa cuộc sống bình yên, làm mất an ninh trật tự.

Phong trào "Xanh - sạch - đẹp, Bảo đảm ATVSLĐ": Tạo thân thiện, đoàn kết

Diễn đàn -

Phong trào "Xanh - sạch - đẹp, Bảo đảm ATVSLĐ": Tạo thân thiện, đoàn kết

Phong trào “Xanh - sạch - đẹp, Bảo đảm ATVSLĐ” do tổ chức Công đoàn phát động đã tạo được sức lan tỏa trong các doanh nghiệp, góp phần xây dựng không khí đoàn kết, môi trường làm việc an toàn, lành mạnh, nâng cao năng suất và hiệu quả công việc. Một số ý kiến dưới đây cho thấy điều đó.

"Loa phường": Góc nhìn từ nông thôn

Diễn đàn -

"Loa phường": Góc nhìn từ nông thôn

Có lẽ chỉ những ai sống ở vùng nông thôn mới có thể hiểu hết được giá trị của "loa phường" - hệ thống loa phát thanh cấp xã, được trang bị đến từng thôn, cụm dân cư.

Chuyện cuối tuần: Để mùa cưới đúng nghĩa... mùa vui

Diễn đàn -

Chuyện cuối tuần: Để mùa cưới đúng nghĩa... mùa vui

Mùa cưới ngày xưa thường diễn ra vào tháng chẵn Âm lịch, còn ngày nay thì hầu như mùa nào cũng cưới, bất kể Xuân, Hạ, Thu, Đông và hầu như tháng nào cũng có đám cưới, nhộn nhịp nhất là vào mùa Xuân.

An toàn, vệ sinh viên: Góp sức phòng ngừa tai nạn lao động

Diễn đàn -

An toàn, vệ sinh viên: Góp sức phòng ngừa tai nạn lao động

Mạng lưới an toàn, vệ sinh viên (ATVSV) có vai trò rất quan trọng, là cầu nối để doanh nghiệp nắm bắt, lắng nghe nguyện vọng, kiến nghị của người lao động (NLĐ) trong thực hiện các quy định về an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ). Thông qua họ, doanh nghiệp kịp thời điều chỉnh, khắc phục sự cố lao động; xây dựng môi trường lao động an toàn, không để xảy ra tai nạn lao động.

Phiên bản di động