Thứ sáu 09/12/2022 22:45

Truyền thống anh hùng của công nhân Mỏ - ngành Than

Tiêu điểm - VŨ HẰNG

Nhân kỷ niệm 86 năm Ngày truyền thống Công nhân Mỏ, Truyền thống ngành Than 12/11 (1936-2022), Tạp chí Lao động và Công đoàn xin giới thiệu bài viết "Truyền thống anh hùng của công nhân Mỏ - ngành Than" của tác giả Vũ Hằng.

Cuối tháng 2-1930, tại căn nhà nhỏ đơn sơ hẻo lánh, phía nam của mỏ than Mạo Khê (nay thuộc khu Dân Chủ - phường Mạo Khê, thị xã Đông Triều) đã diễn ra Hội nghị thành lập Chi bộ Đảng Cộng sản ở Mạo Khê. Đồng chí Phùng (tức Nguyễn Văn Cừ) phụ trách Khu mỏ, giới thiệu đồng chí Trọng (tức Nguyễn Đức Cảnh) thay mặt Đảng Cộng sản Đông Duơng công nhận từng đồng chí vào Đảng. Chi bộ gồm có 5 đồng chí: Đặng Châu Tuệ, Vũ Thị Mai, Bùi Đức Giao, Nguyễn Huy Sán, Bùi Văn Mạo. Đồng chí Đặng Châu Tuệ đuợc chỉ định làm Bí thư Chi bộ. Tại Hội nghị này, Chi bộ đã thảo luận và quyết định một số nhiệm vụ trước mắt là: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động quần chúng, gây cơ sở ở nơi yết hầu của địch, phát động phong trào đấu tranh để mở rộng ảnh huởng của Đảng. Đây là chi bộ Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên ở vùng Mỏ Quảng Ninh; mở ra một bước ngoặt quan trọng cho phong trào công nhân tại khu Mỏ. Sau chi bộ ở Mạo Khê, các chi bộ khác nối tiếp đuợc thành lập ở Hòn Gai, Cẩm Phả, Uông Bí.

Để tăng cường ảnh huởng của Đảng trong quần chúng, các chi bộ đã tổ chức kỷ niệm Cách mạng tháng Mười Nga ở khắp vùng Mỏ với các hình thức treo cờ, rải truyền đơn, căng biểu ngữ chào mừng và kêu gọi thợ mỏ noi guơng Cách mạng tháng Mười Nga. Sự kiện chấn động nhất trong ngày kỷ niệm là lá cờ đỏ tung bay trên cầu Pooc-tich số 1, cảng Cửa Ông. Đảng viên trẻ Ngô Huy Tăng đã mưu trí, dũng cảm treo cờ từ đêm hôm trước. Sáng ra, bọn Pháp và tay sai hoảng hốt không dám trèo lên hạ cờ vì sợ có bom, mìn.

Truyền thống anh hùng của công nhân Mỏ
Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm công trường khai thác của mỏ than Đèo Nai (Cẩm Phả) vào chiều 30/3/1959. Ảnh tư liệu.

Trước sự phát triển nhanh chóng của phong trào ở Vùng Mỏ, tại Hội nghị lần thứ nhất, tháng 10 - 1930, Trung ương Đảng Cộng sản Đông Duơng quyết định thành lập tại vùng Mỏ Quảng Ninh một đặc khu, lấy tên là Đặc khu Hòn Gai (cùng với Đặc khu Hà Nội, là hai đặc khu đuợc thành lập tại Hội nghị lần này). Đồng chí Vũ Văn Hiếu đuợc cử làm Bí thư Đặc khu ủy. Từ đây, phong trào đấu tranh cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng ở Vùng Mỏ phát triển mạnh mẽ.

Theo kế hoạch, ngày 11/11/1936 là ngày lĩnh luơng. Sau khi lĩnh luơng xong, công nhân đi mua luơng thực, thực phẩm để dự trữ chuẩn bị cho bãi công. Nhưng kỳ lĩnh lương năm đó chậm lại một ngày nên đến chiều ngày 12/11/1936, thợ mỏ mới đi mua lương thực, thực phẩm. Đêm 12/11/1936, không khí chuẩn bị bãi công bao trùm cả khu vực Cẩm Phả. Ngay đêm đó, các đội bảo vệ đã thành lập các trạm kiểm soát trên các ngả đường dẫn lên công trường, tầng than để tuyên truyền vận động thợ mỏ tham gia bãi công. Truyền đơn, khẩu hiệu, áp phích, dán ở các lán thợ và trên các đường phố.

Truyền thống anh hùng của công nhân Mỏ
Công nhân kho chính Hòn Gai cùng Nhân dân đón mừng bộ đội vào tiếp quản, tháng 4/1955. Ảnh tư liệu.

Sáng ngày 13/11/1936, cả khu vực Cẩm Phả hùng hực khí thế cách mạng. Hơn 5.000 thợ mỏ Cẩm Phả đồng loạt nghỉ việc. Từng tốp thợ mỏ tập trung quanh những tấm áp phích và đọc cho nhau nghe lời kêu gọi và yêu sách của cuộc bãi công. "Hỡi anh chị em! Chúng ta làm lụng cực khổ, lương không đủ sống. Chúng ta không muốn chết đói, chết bệnh. Vậy tất cả hãy bãi công, đòi chủ tăng luơng lên 3 hào một ngày, đòi chủ phát cuốc xẻng. Anh chị em hãy đồng tâm đừng để nguời ta phá cuộc đấu tranh của chúng ta. Hãy tỉnh táo, đùng mắc mưu khiêu khích. Kỷ luật và đồng tâm, chúng ta sẽ thắng".

Mọi người reo lên “Bãi công đi anh em ơi!". Chỉ trong vòng 2 giờ, cuộc bãi công đã lan đi khắp nơi. Các tầng lò, xuởng máy không một bóng người. Các cơ sở sản xuất của mỏ Cẩm Phả đều phải ngừng hoạt động. Chiều ngày 13/11/1936, chủ mỏ Cẩm Phả cùng với cai, ký bàn cách phá cuộc bãi công. Ban lãnh đạo cuộc bãi công tiếp tục tuyên truyền, vận động mọi người siết chặt hàng ngũ đấu tranh.

Ngày 14/11 /1936, thực dân Pháp điều 40 xe chở đầy lính lê dương, lính khố xanh từ Quảng Yên, Hải Phòng về Cẩm Phả để đàn áp cuộc bãi công. Nhưng tinh thần đấu tranh của công nhân mỏ Cẩm Phả vẫn không hề nao núng. Cuộc bãi công bước sang ngày thứ ba, thứ tư càng trở nên quyết liệt. Lính gác khắp các ngả đường vẫn không ngăn cản được hàng nghìn công nhân tập trung ở các phố đấu tranh đòi chủ mỏ phải thực hiện yêu sách của họ.

Chiều ngày 17/11/1936, là ngày thứ năm của cuộc bãi công, chủ mỏ cho dán yết thị công bố quyết định tăng luơng lên 26 xu một ngày và hô hào thợ trở lại làm việc. Nhưng công nhân vẫn cuơng quyết đòi đuợc 3 hào một ngày mới đi làm. Trước tình hình đó, Ban lãnh đạo cuộc bãi công đã tổ chức đi tuyên truyền, vận động các chủ hiệu mở cửa bán gạo chịu cho công nhân và đã đuợc các chủ hiệu đồng ý. Đồng bào dân tộc Sán Dìu, bà con ngư dân cũng ủng hộ luơng thực, thực phẩm để thợ mỏ giữ vững cuộc bãi công. Thợ mỏ đã tập trung số lương thực còn lại nấu ăn chung trước cửa nhà tên chủ mỏ Cẩm Phả. Báo Le Travail ngày 27/11/1936 đã phản ánh và ca ngợi: "Họ đã tỏ rõ tinh thần đoàn kết vô sản một cách vô cùng tốt đẹp. Họ đã nấu chung bữa cháo cuối cùng với nhũng nắm gạo cuối cùng và thề sẽ đấu tranh quyết liệt".

Ngày 18/11 /1936, tầng lò, nhà máy vẫn vắng teo.

Ngày 19/11 /1936, ngày thứ 7 của cuộc bãi công diễn ra căng thẳng và đã có xung đột xảy ra. Bọn cai, ký đã dụ dỗ, lừa phỉnh đuợc một số công nhân đi làm ở tầng 190. Hàng trăm công nhân đã kéo đến phản đối. Tên đốc công người Pháp đã bắt đi một công nhân trong đội bảo vệ. Ngay lập tức, công nhân ào đến cứu nguy cho người thợ đó. Thợ và lính xô đẩy nhau, 3 người thợ bị lính đẩy xuống rãnh bị thương. Quần chúng công nhân phẫn uất xông vào đánh nhau với bọn lính. Tình hình trở nên hết sức căng thẳng. Trước tình hình đó, lãnh đạo cuộc bãi công đã kịp thời nhắc nhở, kêu gọi công nhân hãy bình tĩnh, kiềm chế và cảnh giác không để mắc mưu địch. Cuộc bãi công của công nhân mỏ Cẩm Phả đã lên đến đỉnh điểm. Những tên thực dân đầu sỏ như toàn quyền Đông Duơng, Thống sứ và Chánh mật thám Bắc Kỳ, Công sứ Quảng Yên, Đại lý mỏ Cẩm Phả, Tổng giám đốc SFCT đều đã phải vào cuộc để trực tiếp giải quyết cuộc bãi công ở cẩm Phả nhưng chúng đều bất lực và thất bại trước ý chí, ý thức kỷ luật, tinh thần đoàn kết và sức mạnh to lớn của công nhân mỏ.

3 giờ chiều ngày 20/11/1936, chủ mỏ đã phải tuyên bố chấp nhận toàn bộ yêu sách của công nhân: “Trả luơng 30 xu/ngày, trả tiền cuốc xẻng. Chịu tiền dầu mỡ bảo duỡng xe goòng. Công nhân vắng mặt bất cứ lý do gì cũng không đuợc phạt". Sau 8 ngày đấu tranh liên tục, quyết liệt, cuộc bãi công của công nhân mỏ Cẩm Phả đã giành đuợc thắng lợi hoàn toàn.

Truyền thống anh hùng của công nhân Mỏ
Tượng đài Vinh quang Thợ mỏ tại Quảng trường 12/11 (TP Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh). Nguồn: IT

Thắng lợi của cuộc bãi công của công nhân mỏ Cẩm Phả đã cổ vũ công nhân toàn khu mỏ đồng loạt bãi công. Sáng ngày 23/11/1936, công nhân Nhà máy cơ khí Hòn Gai bãi công. Sau đó là công nhân các nhà máy than luyện, nhà sàng, mỏ than Hà Tu, Hà Lầm, Nhà máy điện Cột 5 tiếp tục bãi công. Chiều ngày 24/11 /1936, công nhân mỏ than Mông Dương kéo đến gặp chủ mỏ đòi tăng lương. Ngày 25/11/1936, công nhân nhà sàng và cảng Cửa Ông, mỏ than Kế Bào, Cái Đá, Đồng Đăng bãi công đòi tăng lương. Sáng ngày 27/11/1936, công nhân khu vực Hòn Gai tập trung tại sân bóng đá biến thành cuộc biểu tình, biểu dương lực lượng. Chiều ngày 28/11/1936, chủ mỏ Hòn Gai đã phải ra thông báo chấp nhận yêu sách của công nhân. Trước tình hình đó, chủ mỏ Uông Bí, Vàng Danh, Mạo Khê đã vội vàng tăng lương đồng loạt 10% cho tất cả công nhân.

Sau 17 ngày đêm (từ 12/11 đến chiều ngày 28/11/1936), với tinh thần đấu tranh bền bỉ, liên tục và quyết liệt, cuộc tổng bãi công của hơn ba vạn thợ mỏ diễn ra trên phạm vi trải dài hàng chục ki-lô-mét toàn Vùng Mỏ đã giành được thắng lợi.

Ngành Than: Dây chuyền sản xuất hiện đại, đời sống công nhân được nâng cao Ngành Than: Dây chuyền sản xuất hiện đại, đời sống công nhân được nâng cao

“Ruồi vàng, bọ chó, gió Vàng Danh”, câu ca thuở nào khái quát được nỗi vất vả, cơ cực của CNLĐ ngành Than trong điều ...

Kỷ niệm 85 năm Ngày Truyền thống Công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than Kỷ niệm 85 năm Ngày Truyền thống Công nhân Vùng mỏ - Truyền thống ngành Than

Nhân kỷ niệm 85 năm Ngày truyền thống Công nhân Mỏ, Truyền thống ngành Than 12/11 (1936-2021), ngày 11/11, tại TP Hạ Long, Tỉnh ủy ...

Nghiệm thu Đề án “Phát huy truyền thống văn hoá thợ mỏ trong thời kì mới” Nghiệm thu Đề án “Phát huy truyền thống văn hoá thợ mỏ trong thời kì mới”

Ngày 21/6, Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV), Công đoàn TKV đã tổ chức phiên họp nghiệm thu các sản phẩm thuộc ...

Chia sẻ
In bài viết

Tin cùng chuyên mục

Khảo sát, đánh giá việc thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW tại thành phố Cần Thơ

Tiêu điểm -

Khảo sát, đánh giá việc thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW tại thành phố Cần Thơ

Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Nguyễn Đình Khang đã đánh giá cao những thành quả trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW của thành phố Cần Thơ. Trong đó, nổi bật là tăng trưởng GRDP đạt 12,64%; tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh; quốc phòng - an ninh, trật tự an toàn xã hội được giữ vững; tinh thần đoàn kết toàn dân tộc được phát huy.

Đảng bộ Tổng LĐLĐ Việt Nam: Nâng cao chất lượng công tác phát triển đảng viên

Tiêu điểm -

Đảng bộ Tổng LĐLĐ Việt Nam: Nâng cao chất lượng công tác phát triển đảng viên

Xác định nâng cao chất lượng công tác phát triển đảng viên (PTĐV) là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng, thời gian qua, Đảng bộ Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam đã triển khai đồng bộ, toàn diện các chương trình, giải pháp, hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ, mục tiêu đề ra trong công tác này.

Phối hợp xử lý các doanh nghiệp trốn, nợ đóng BHXH kéo dài

Tiêu điểm -

Phối hợp xử lý các doanh nghiệp trốn, nợ đóng BHXH kéo dài

Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Thế Mạnh vừa chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về tăng cường thực hiện các giải pháp giảm số tiền chậm đóng BHXH, BHYT những tháng cuối năm 2022.

Tương lai quốc gia trong vòng tay chúng ta

Tiêu điểm -

Tương lai quốc gia trong vòng tay chúng ta

Người ta nói rằng tương lai của một quốc gia cụ thể nằm trong tay con em của họ. Vì vậy, một giáo viên có vai trò quan trọng trong việc định hình tương lai của học sinh và giúp họ thành công trong sự nghiệp tương ứng.

Chăm lo Tết cho người lao động là một nhiệm vụ rất quan trọng của các cấp công đoàn

Tiêu điểm -

Chăm lo Tết cho người lao động là một nhiệm vụ rất quan trọng của các cấp công đoàn

Quý 4 hằng năm là thời gian các cấp công đoàn triển khai kế hoạch cho năm mới. Trong đó, có một nội dung rất quan trọng là chăm lo Tết cho đoàn viên công đoàn, nhất là những công nhân gặp khó khăn, hoạn nạn.

Người lao động ngóng thưởng Tết

Người lao động ngóng thưởng Tết

Cuối năm là dịp người lao động mong ngóng thưởng Tết nhưng năm nay tình hình kinh tế khó khăn thì thưởng Tết sẽ như thế nào?
Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Giải pháp nào để nhân lực ngành Bất động sản có thể tồn tại qua giai đọan khó khăn này?
NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

Nếu được nhận lương tháng 13, thưởng Tết, người lao động (NLĐ) có phải trích một khoản để đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và thuế thu nhập cá nhân hay không?
Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về Dự thảo đề cương sửa Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) đề xuất chỉ được rút 8% BHXH một lần.
7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

Chương trình hôm nay sẽ tổng hợp 07 quy định về nghỉ phép năm người lao động cần biết để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho mình.

Đọc thêm

Định hướng một số nhiệm vụ trọng tâm hoạt động công đoàn năm 2023

Tiêu điểm -

Định hướng một số nhiệm vụ trọng tâm hoạt động công đoàn năm 2023

Ngày 9/11/2022, thay mặt Đoàn Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Trần Thanh Hải ký thông báo số 704/TB-TLĐ về định hướng một số nhiệm vụ trọng tâm hoạt động công đoàn năm 2023 với chủ đề “Tập trung phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở (CĐCS)”.

Mỗi "Chợ Tết Công đoàn" có 3.000 - 5.000 lượt đoàn viên tham gia

Tiêu điểm -

Mỗi "Chợ Tết Công đoàn" có 3.000 - 5.000 lượt đoàn viên tham gia

Đây là mục tiêu phấn đấu được Tổng LĐLĐ Việt Nam đề ra trong Kế hoạch tổ chức Chương trình “Chợ Tết Công đoàn năm 2023”.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: Dù khó khăn vẫn đảm bảo an sinh xã hội cho người dân

Tiêu điểm -

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: Dù khó khăn vẫn đảm bảo an sinh xã hội cho người dân

“Ở Việt Nam, dù gặp khó khăn, nhưng chúng ta vẫn đảm bảo an sinh xã hội cho người dân...”. Đó là nhận định của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam trong phiên thảo luận về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội vào ngày 28/10.

4 cơ quan Trung ương hoạt động theo cơ cấu tổ chức mới từ 1/11/2022

Tiêu điểm -

4 cơ quan Trung ương hoạt động theo cơ cấu tổ chức mới từ 1/11/2022

Theo quy định của Chính phủ, từ 1/11/2022 sẽ thực hiện cơ cấu tổ chức mới của 4 cơ quan Trung ương.

Nhiều điểm sáng trong phục hồi, phát triển kinh tế xã hội

Tiêu điểm -

Nhiều điểm sáng trong phục hồi, phát triển kinh tế xã hội

Các thành viên Chính phủ nhận định, trong điều kiện dịch bệnh được kiểm soát tốt, tình hình kinh tế - xã hội ở nước ta đến hết tháng 10 năm 2022 tiếp tục đà phục hồi, phát triển nhanh và mạnh với nhiều điểm sáng.

Thông cáo báo chí số 8, Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV

Tiêu điểm -

Thông cáo báo chí số 8, Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV

Thứ Sáu, ngày 28/10/2022, Kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XV bước vào ngày làm việc thứ 8 tại Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội.

Tầm nhìn 2045: TP Hồ Chí Minh là nơi hút nhân tài, nhân lực chất lượng cao

Toàn cảnh -

Tầm nhìn 2045: TP Hồ Chí Minh là nơi hút nhân tài, nhân lực chất lượng cao

Theo Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, tầm nhìn đến 2045, TP Hồ Chí Minh là hạt nhân, cực tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ, nơi thu hút nhân tài, chuyên gia, nhà khoa học, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, trí thức trẻ, đến sinh sống và làm việc.

Một số vấn đề trọng tâm ở kỳ họp Quốc hội lần này

Toàn cảnh -

Một số vấn đề trọng tâm ở kỳ họp Quốc hội lần này

Ngày 20/10, tại Thủ đô Hà Nội đã khai mạc tập trung kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XV dự kiến kéo dài 21 ngày; tham dự kỳ họp có các đồng chí Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Thủ tưởng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội và các đại biểu

Từ chuyện doanh nghiệp xăng dầu "ma"

Kinh tế - Chính sách -

Từ chuyện doanh nghiệp xăng dầu "ma"

Vụ Thị trường trong nước thuộc Bộ Công thương vừa mới xác nhận với phóng viên báo Vietnamnet là không liên lạc được với chủ doanh nghiệp hai công ty phân phối xăng dầu có trụ sở tại Hà Nội và Hải Dương khiến cơ quan này phải liên hệ với các địa phương để tìm hiểu nguyên nhân.

Quan tâm đến công tác phụ nữ thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Toàn cảnh -

Quan tâm đến công tác phụ nữ thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Mới đây, tại trụ sở Chính phủ ở Thủ đô Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chủ trì một Hội nghị quan trọng với chủ để: "Thúc đẩy bình đẳng giới và phát huy vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế - xã hội". Tham dự có lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương và lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (LHPNVN); có hơn 300 nữ đại biểu ở điểm cầu trung tâm Hà Nội và khoảng 5000 nữ đại biểu là doanh nhân, trí thức, đại diện lực lượng vũ trang, phụ nữ tiêu biểu ở các điểm cầu trong cả nước.

Phiên bản di động