Thứ năm 30/11/2023 07:32

Ngân hàng trả nợ chính sách kép

Kinh tế - Xã hội - Minh Đức

Nợ xấu tăng lên và tốc độ lợi nhuận giảm đi, có một phần trở nên bình thường khi ngân hàng phải trả nợ chính sách kép.

Phần lớn bức tranh kết quả hoạt động ngân hàng thương mại năm 2022 đã định hình. Khả quan nhìn chung, nhưng có nhiều thành viên nợ xấu tăng lên và tốc độ lợi nhuận giảm đi.

Cũng đã tròn 10 năm qua nợ xấu và lợi nhuận trên báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại (NHTM) chỉ mang tính tương đối, khi có những cơ chế tác động sâu sắc đến các vùng nhận diện.

Điểm xuất phát của dấu mốc 10 năm này bắt đầu từ quý 2/2012 - Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có Quyết định số 780 cho phép hệ thống được cơ cấu lại nợ mà không phải chuyển nhóm (dĩ nhiên với các điều kiện, tiêu chí, đối tượng… đánh giá cụ thể).

Đó cũng là thời điểm nợ xấu trong hệ thống ngân hàng Việt Nam bắt đầu được đánh giá tổng thể, với mức độ sau này công bố trên 17% thay vì quen thuộc chỉ quanh 3% công bố giai đoạn trước đó. Với tỷ lệ nợ xấu nhận diện tổng thể quá cao, quá tải đối với năng lực gánh vác và xử lý của các NHTM, cơ chế có điểm xuất phát từ Quyết định 780 nói trên trở thành giải pháp.

Nối tiếp, tháng 3/2014, NHNN có Thông tư số 09 chính thức bổ sung cơ chế cho cơ cấu lại nợ nhưng được giữ nguyên nhóm nợ, một sự chuyển tiếp cho những năm về sau.

Xen trong giai đoạn này, Công ty Quản lý tài sản các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) ra đời. Nợ xấu bán sang VAMC cũng là một cơ chế chính sách tạm hoãn cho hệ thống trong gánh vác và xử lý nợ xấu, nhất là trong giãn trích lập dự phòng rủi ro trong 5 năm cho trái phiếu đặc biệt của VAMC dùng để mua nợ xấu.

Cao điểm của các chính sách trên rơi vào năm 2015, khi toàn hệ thống quyết liệt đưa nợ xấu về mốc 3% như một “cam kết”, quyết tâm thực hiện định hướng của Quốc hội và Chính phủ. Đây cũng là năm cao điểm nợ xấu bán sang VAMC, cũng như thực hiện cơ cấu lại nhưng được giữ nguyên nhóm.

Goi là cơ chế kép vì trong giai đoạn và cao điểm trên được nhìn đến một chính sách nữa trong Thông tư 36 năm 2014 của NHNN về các giới hạn, tỷ lệ an toàn hoạt động các tổ chức tín dụng…; cụ thể ở việc nâng mạnh giới hạn cho phép dùng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn lên tới 60%.

Vì sao mức độ đó được chú ý và có thêm xem là “yếu tố kép”? Bởi giới hạn được mở rất rộng, một cánh cửa cơ cấu nợ và giữ nguyên nhóm được mở ra cho nợ thành trung dài hạn. Khi trở thành trung dài hạn thì áp lực được giãn ra cho tương lai xa hơn.

Tương lai cũng chính là điểm mà hệ thống NHTM Việt Nam đã tạm ứng trong 10 năm qua đó, gắn với nợ xấu và lợi nhuận. Nợ xấu thực và mức trích lập dự phòng liên quan, lát cắt trực tiếp đến lợi nhuận, lẽ ra thực hiện ngay nhưng đã được giãn ra cho tương lai qua những cơ chế trên. Vây nên nợ xấu và lợi nhuận của hệ thống suốt thời gian đó có tính tương đối cũng là một cách nói.

Vấn đề nằm ở chỗ, với mức độ nợ xấu trên 17%, hệ thống phải ghi nhận ngay, trích lập ngay thì không có đủ nguồn lực để xử lý và năng lực để ghi nhận, dễ dẫn tới sụp đổ. Quan trọng hơn, nhiều doanh nghiệp nếu bị ghi nhận có nợ xấu ngay theo quy định không được vay vốn mới có thể sẽ mất đi cơ hội tồn tại và phục hồi.

Vậy nên các cơ chế trên, cũng như giải pháp VAMC, đã dùng phép “tạm ứng tương lai” cho hệ thống ngân hàng, để rồi lần lượt sau đó kinh tế phục hồi, hệ thống khỏe dần lên và trả nợ cơ chế chính sách, trả dần phần “tạm ứng” đó cho đến nay.

Sau cao điểm năm 2015 nói trên, thực tế hoạt động của các NHTM nói chung dần khởi sắc. Nợ xấu lần lượt được xử lý và thậm chí nhiều thành viên nhanh chóng tất toán toàn bộ nợ bán sang VAMC trước hạn. Đến mốc năm 2020, 5 năm sau cao điểm 2015, lượng lớn trái phiếu VAMC đáo hạn và thống kê khi đó có trên 20 NHTM xử lý gọn.

Như vậy, với phép “tạm ứng tương lai”, cho cơ cấu lại nợ mà không phải chuyển nhóm, trong điều kiện không được dùng ngân sách, toàn hệ thống đã lần lượt xử lý được vấn đề quá tải nợ xấu, vừa từng bước trả nợ chính sách vừa đưa tình hình tài chính thực sự mạnh lên qua áp dụng Basel II, đáp ứng được các hàng rào kỹ thuật hoạt động cao hơn…

Nhưng rồi đại dịch COVID-19 nổ ra và kéo dài, một lần nữa doanh nghiệp gặp bão và rủi ro nợ xấu nổi lên. Cơ chế như trên một lần nữa được triển khai để hỗ trợ doanh nghiệp bị ảnh hưởng COVID-19, cũng như giảm tải cho hệ thống ngân hàng.

Từ tháng 6/2022, cơ chế cơ cấu lại nợ đó kết thúc. Và đến nay các NHTM dần trả nợ chính sách qua việc ghi nhận lại nợ xấu nếu sau cơ cấu vẫn không hoặc chưa thể hết xấu.

Vấn đề ở đây là, cơ chế cho cơ cấu lại nợ trong năm 2022 không còn một thuận lợi như trước - giãn thành nợ trung dài hạn. Bởi lẽ 2022 cũng là năm toàn hệ thống tiếp tục trả nợ chính sách kép khác là thu hẹp lại giới hạn dùng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, từ 60% trước đây từng bước xuống còn 34% rồi tới đây còn 30% mà thôi.

Như vậy, cùng lúc các NHTM phải trả lại những gì đã tạm ứng trước đây ở cơ chế cơ cấu lại nợ, cũng như giới hạn dùng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn phải trả về mức thấp. Cùng đó, 2022 cũng là năm đánh dấu trên 30.000 tỷ đồng nợ xấu bán sang VAMC vào năm 2017 lần lượt đáo hạn sau 5 năm, nếu không tốt lên buộc phải ghi nhận chính thức là nợ xấu…

Với những đặc điểm trên, nợ xấu tăng lên, đi cùng với yêu cầu thêm chi phí trích lập dự phòng rủi ro và tốc độ lợi nhuận bị ảnh hưởng. Điều này tập trung hơn từ nửa cuối năm 2022, mà kết quả vừa công bố cho thấy ngay cả những thành viên được đánh giá tốt hàng đầu hệ thống như Vietcombank hay Techcombank cũng phảng phất phần ảnh hưởng.

Dĩ nhiên nợ xấu tăng lên và tốc độ lợi nhuận 2022 có dấu hiệu giảm đi còn gắn với biến động và khó khăn của nền kinh tế. Hay diễn biến lãi suất huy động “tăng nóng” cuối năm qua buộc phải ghi nhận ngay vào chi phí trong khi lãi suất cho vay (tính cho lợi nhuận) phải có độ trễ tăng sau cũng là một yếu tố liên quan cần xem xét.

Ở yếu tố lãi suất này, vấn đề nợ xấu và lợi nhuận ngân hàng năm 2023 dự kiến sẽ có áp lực hơn, khi mà lãi suất huy động và cho vay đã tăng rất cao so với nửa đầu 2022, cao hơn nhiều so với cả trước đại dịch COVID-19. Ngay cả khi đã có “đồng thuận” lãi suất huy động tối đa 9,5%/năm, nhiều kênh vẫn chuyền tay sổ tiết kiệm có lãi suất trên 10%, trên 11%/năm với con dấu còn tươi mới, mà đi cùng là quan ngại lãi suất cho vay sẽ thực sự tăng cao.

Trong giai đoạn trước, nợ xấu cũng từng nhanh chóng trở nên nóng bỏng sau khi lãi suất cho vay cao ngấm dần vào nền kinh tế…

Chia sẻ
In bài viết

Tin cùng chuyên mục

Đảm bảo đời sống người lao động và làm tốt công tác an sinh xã hội

Doanh nghiệp - Doanh nhân -

Đảm bảo đời sống người lao động và làm tốt công tác an sinh xã hội

Công ty CP Cấp nước Đà Nẵng (Dawaco) là đơn vị sản xuất, kinh doanh, quản lý và khai thác gần 350.000m3/ngày đêm đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho hơn 310.000 khách hàng của TP Đà Nẵng. Công ty cũng luôn bảo đảm đời sống cho người lao động và làm tốt công tác an sinh xã hội.

Ứng dụng công nghệ AI, ML và khoa học dữ liệu trong tiêu dùng – bán lẻ

Doanh nghiệp - Doanh nhân -

Ứng dụng công nghệ AI, ML và khoa học dữ liệu trong tiêu dùng – bán lẻ

Masan là hệ sinh thái tiêu dùng bán lẻ tích hợp offline-to-online duy nhất tại Việt Nam sở hữu nền tảng sản xuất và phân phối trực tiếp đến người tiêu dùng thông qua chuỗi WinCommerce.

Vietcombank ra mắt bộ giải pháp “QR nhận tiền” và “Quản lý doanh thu theo từng mã QR”

Tài chính - Tiêu dùng -

Vietcombank ra mắt bộ giải pháp “QR nhận tiền” và “Quản lý doanh thu theo từng mã QR”

Vietcombank vừa ra mắt bộ giải pháp “QR nhận tiền” dành cho người bán hàng trên VCB Digibank, giúp khách hàng tạo mã QR nhận tiền chỉ trong một vài giây; tạo nhiều mã QR cho các mục đích/cửa hàng khác nhau và dễ dàng quản lý doanh thu theo từng mã.

Ứng dụng công nghệ, Masan giải bài toán khó của thị trường tiêu dùng bán lẻ

Kinh tế - Xã hội -

Ứng dụng công nghệ, Masan giải bài toán khó của thị trường tiêu dùng bán lẻ

Với kinh nghiệm hơn 27 năm hoạt động trong lĩnh vực tiêu dùng, Masan hiểu rõ những thách thức của thị trường. Tại sự kiện “Ứng dụng công nghệ AI, ML và khoa học dữ liệu trong tiêu dùng – bán lẻ” , doanh nghiệp này điểm rõ các khó khăn xuyên suốt chuỗi giá trị tiêu dùng.

Việt Nam xuất hiện Trung tâm trưng bày mới dành cho xe Land Rover đầu tiên thế giới

Xe cho công nhân -

Việt Nam xuất hiện Trung tâm trưng bày mới dành cho xe Land Rover đầu tiên thế giới

Trung tâm trưng bày mới dành cho xe Land Rover đầu tiên trên thế giới, rộng 1.673m2, nơi các khách hàng được trải nghiệm khám phá các thương hiệu Range Rover, Defender và Discovery.

VinFuture công bố tuần lễ khoa học công nghệ và lễ trao giải 2023

Kinh tế - Xã hội -

VinFuture công bố tuần lễ khoa học công nghệ và lễ trao giải 2023

Quỹ VinFuture chính thức công bố lịch trình Tuần lễ Khoa học công nghệ và Lễ trao giải VinFuture 2023 diễn ra từ ngày 18 - 21/12/2023 tại Hà Nội.

Talk Công đoàn: "Niềm vui của người lao động là hạnh phúc của cán bộ công đoàn" Talk Công đoàn

Talk Công đoàn: "Niềm vui của người lao động là hạnh phúc của cán bộ công đoàn"

Talk Công đoàn tuần này là cuộc trò chuyện với đồng chí Đinh Sỹ Phúc - Chủ tịch Công đoàn Công ty Taekwang Vina.
Bị xử lý kỷ luật lao động, NLĐ có phải trả lại tiền lương đã tạm ứng? Tôi công nhân

Bị xử lý kỷ luật lao động, NLĐ có phải trả lại tiền lương đã tạm ứng?

Người lao động bị xử lý kỷ luật lao động không phải trả lại số tiền lương đã tạm ứng.
10 nội dung chăm lo Tết của LĐLĐ TP Hà Nội Infographic

10 nội dung chăm lo Tết của LĐLĐ TP Hà Nội

LĐLĐ TP Hà Nội vừa ban hành kế hoạch tổ chức các hoạt động chăm lo cho đoàn viên, người lao động (ĐV, NLĐ) nhân dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Bản tin công nhân: Thêm một công nhân ở Nghệ An mắc bệnh bụi phổi tử vong Bản tin công nhân

Bản tin công nhân: Thêm một công nhân ở Nghệ An mắc bệnh bụi phổi tử vong

Bản tin công nhân ngày 29/11 gồm các nội dung chính sau đây: Hàng trăm tỉ đồng hỗ trợ công nhân khó khăn ở Bình Dương, thêm một công nhân ở Nghệ An mắc bệnh bụi phổi tử vong...
Talk Bàn Phúc lợi số 4: Chinh phục đoàn viên, NLĐ với cam kết về chất lượng sản phẩm Bàn Phúc lợi

Talk Bàn Phúc lợi số 4: Chinh phục đoàn viên, NLĐ với cam kết về chất lượng sản phẩm

Điều gì khiến doanh nghiệp chọn chấp nhận “lỗ” để đảm bảo cho đoàn viên, công nhân lao động được sử dụng những sản phẩm có chất lượng? Cùng lắng nghe chia sẻ của chính những người trong cuộc trong chương trình Bàn Phúc lợi số 4 với chủ đề: Chinh phục đoàn viên, NLĐ với cam kết về chất lượng sản phẩm.

Đọc thêm

VinFast President lên sàn xe cũ, giá chỉ còn 1,5 tỷ đồng

Xe cho công nhân -

VinFast President lên sàn xe cũ, giá chỉ còn 1,5 tỷ đồng

Giá bán hiện tại của VinFast President trên sàn xe cũ chỉ còn 1,5 tỷ đồng, trong khi hồi mới ra mắt có giá lên tới 4,6 tỷ đồng, ngang các mẫu SUV hạng sang như Mercedes-Benz GLS hay BMW X5.

Trải nghiệm một ngày làm sinh viên VinUni tại Ngày hội Trải nghiệm

Kinh tế - Xã hội -

Trải nghiệm một ngày làm sinh viên VinUni tại Ngày hội Trải nghiệm

Ngày hội trải nghiệm VinUni Open Day 2023 mới đây đã giúp hàng nghìn học sinh THPT được trải nghiệm thực tế không khí học tập tại ngôi trường đại học “xịn xò” chuẩn quốc tế 5 sao này thông qua các lớp học thử (demo class). Chương trình đào tạo của VinUni do hai đại học danh tiếng Cornell và Upenn đồng thiết kế và kiểm định.

Đánh giá xe máy điện Yadea Orla 2023: Phù hợp cho dân văn phòng

Xe cho công nhân -

Đánh giá xe máy điện Yadea Orla 2023: Phù hợp cho dân văn phòng

Xe máy điện Yadea Orla 2023, mới gia nhập thị trường Việt Nam, có những thế mạnh riêng để cạnh tranh trong phân khúc xe máy điện giá rẻ tại Việt Nam.

Ngân hàng tung cơn lốc ưu đãi dịp cuối năm

Doanh nghiệp - Doanh nhân -

Ngân hàng tung cơn lốc ưu đãi dịp cuối năm

Nam A Bank vừa triển khai chương trình khuyến mại “OPBA vi vu ba miền”, khách hàng có cơ hội nhận hàng trăm ngàn phần quà hấp dẫn như: sổ tiết kiệm 310 triệu đồng; Iphone 14 pro; Macbook Air M1; AirPods pro 2; tiền mặt… với tổng giá trị hơn 3 tỷ đồng.

Vĩnh Phúc: Tăng kết nối, hỗ trợ tuyển dụng lao động

Doanh nghiệp - Doanh nhân -

Vĩnh Phúc: Tăng kết nối, hỗ trợ tuyển dụng lao động

Ngày 24/11, Ban Quản lý các Khu công nghiệp (KCN) tỉnh Vĩnh Phúc đã tổ chức Hội nghị kết nối, hỗ trợ, tuyển dụng lao động năm 2023.

Vietcombank 8 năm liên tiếp là ngân hàng có môi trường làm việc tốt nhất Việt Nam

Doanh nghiệp - Doanh nhân -

Vietcombank 8 năm liên tiếp là ngân hàng có môi trường làm việc tốt nhất Việt Nam

Ngày 23/11, Anphabe chính thức công bố kết quả Bảng xếp hạng 100 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2023. Vietcombank 8 năm liên tiếp có tên trong danh sách này.

Suzuki Jimny - xe dành cho 'dân chơi' đam mê off-road

Xe cho công nhân -

Suzuki Jimny - xe dành cho 'dân chơi' đam mê off-road

Với thiết kế vuông vức cùng khả năng off-road được đánh giá cao, Suzuki Jimny không phải là mẫu xe dành cho số đông. Mẫu SUV cỡ nhỏ này hướng tới những khách hàng thể hiện cá tính và niềm đam mê với off-road.

Vi phạm nồng độ cồn khi điều khiển xe máy bị công an giao thông xử lý như thế nào?

Xe cho công nhân -

Vi phạm nồng độ cồn khi điều khiển xe máy bị công an giao thông xử lý như thế nào?

Vi phạm nồng độ cồn khi điều khiển phương tiện giao thông đã và đang là một trong những nguyên nhân chính, đáng báo động gây nên tai nạn giao thông hiện nay.

Chủ xe đánh giá MG ZS: Ghi điểm nhờ ngoại hình, động cơ hơi yếu khi đi đường đèo núi

Xe cho công nhân -

Chủ xe đánh giá MG ZS: Ghi điểm nhờ ngoại hình, động cơ hơi yếu khi đi đường đèo núi

Anh Trần Duy Hưng (Hà Nội) có những đánh giá về MG ZS Standard sau 30.000 km đồng hành và hai năm sở hữu, thường xuyên đi lại trên cung đường đèo dốc.

Xe điện khó phát triển, các nhà sản xuất ô tô tại Mỹ tập trung vào xe hybrid

Xe cho công nhân -

Xe điện khó phát triển, các nhà sản xuất ô tô tại Mỹ tập trung vào xe hybrid

Xe hybrid đang trở thành một lựa chọn khả thi hiện nay với các nhà sản xuất ô tô Mỹ, do những vấn đề về trạm sạc khiến lượng tiêu thụ xe điện tăng chậm.