Thứ sáu 09/12/2022 22:03

Làm thế nào giải quyết hiện tượng thiếu lao động hiện nay?

Việc làm - TS. NGUYỄN TÚ ANH - Vụ trưởng Vụ Kinh tế Tổng hợp, Ban Kinh tế Trung ương

Đại dịch Covid-19 đã tạo ra một cú sốc lớn trên thị trường lao động toàn cầu. Thời điểm đại dịch lan rộng, các doanh nghiệp buộc phải đóng cửa, hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) tê liệt, NLĐ bị mất việc làm và những người thu nhập thấp buộc phải tiêu đến những khoản tiết kiệm ít ỏi mà họ có được. Về mặt logic, với những điều kiện như vậy, khi đại dịch được kiểm soát như hiện nay, số người tìm kiếm việc làm sẽ phải tăng mạnh, giúp nền kinh tế nhanh chóng phục hồi. Tuy nhiên, thực tế lại khác...

Từ thực trạng thiếu lao động hiện nay...

Mặc dù nền kinh tế Việt Nam đã bắt đầu phục hồi mạnh mẽ từ Quý 4/2021 (tăng trưởng 5,22% so với cùng kỳ). Song, lực lượng lao động (LLLĐ) quý 4/2021 cũng chỉ đạt 50,7 triệu người, thấp hơn 1,4 triệu người so với cùng kỳ. Tương tự, kinh tế quý I/2022 đã phục hồi mạnh mẽ lên đến 5,8%, nhưng LLLĐ cũng chỉ đạt 51,2 triệu người, thấp hơn 4,8 triệu người so với quý IV/2019 (thời điểm trước dịch bệnh). Lao động có việc làm của quý I/2022 cũng ít hơn khoảng 4,8 triệu người so với quý IV/2019.

Theo báo cáo nhanh của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, trong quý I/2022 đã xảy ra thiếu hụt lao động cục bộ tại một số địa phương với 120.000 lao động.

Làm thế nào giải quyết hiện tượng thiếu lao động hiện nay?
Tư vấn việc làm cho thanh niên công nhân do Trung tâm dịch vụ việc làm thanh niên TP. Hồ Chí Minh tổ chức. Ảnh: TTXVN.

... đến giải quyết vấn đề thiếu lao động

Diễn biến lao động và việc làm từ quý I/2019 đến quý I/2022

Qúy I 2019*

Qúy IV 2019*

Qúy I

2020

Qúy IV 2021

Qúy I

2022

LLLĐ (nghìn người)

55.475,7

56.004,6

55.331,5

50.700

51.180

Tỷ lệ tham gia LLLĐ (%)

76,7

76,6

75,4

67,7

68,1

Lao động việc làm (nghìn người)

54.367,9

54.895,7

54.213,3

49.070

50.036,2

(*) Số liệu đã điều chỉnh lại theo dân số Tổng điều tra năm 2019.

Nguồn: Báo cáo tình hình lao động, việc làm hàng quý của Tổng cục Thống kê.

Sự phục hồi kinh tế hiện nay đang được hưởng lợi từ dòng vốn dồi dào trong và ngoài nước. Các gói kích thích kinh tế của Chính phủ đang được ráo riết giải ngân để tạo ra động lực chính cho quá trình phục hồi.

Tính tới ngày 29/4/2022, dư nợ tín dụng trong hệ thống ngân hàng đã tăng tới 7,18% so với cuối năm 2021, tăng 3 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái. Với mức tăng nợ này, năm 2022 dư nợ có khả năng vượt chỉ tiêu 14% mà Ngân hàng Nhà nước đã đặt ra. Vốn đầu tư nước ngoài riêng trong 4 tháng đầu năm đã đạt gần 6 tỷ USD, tăng 8% so với cùng kỳ.

Như vậy, sự phục hồi kinh tế phụ thuộc rất lớn vào việc tháo gỡ được nút thắt trên thị trường lao động. Quá trình công nghiệp hóa ở nước ta vẫn sẽ cần rất nhiều lao động trong khu vực chính thức. Do đó đảm bảo cho sự dịch chuyển lao động bền vững từ khu vực nông thôn sang khu vực công nghiệp là yêu cầu trọng yếu.

LLLĐ giảm cho thấy, đã có một số lượng rất lớn lao động từ khu vực thành thị trở về nông thôn trong thời kỳ dịch đã không được điều tra khảo sát đầy đủ trong các kỳ khảo sát; hoặc những người này khai báo là không có việc và chưa muốn đi tìm việc, do đó được xếp vào nhóm không tham gia LLLĐ. Thu hút được LLLĐ này trở lại làm việc sẽ tạo ra cú huých cực lớn trong việc đẩy nhanh đà phục hồi kinh tế. Báo cáo khảo sát thị trường lao động phổ thông cho thấy, 42% lao động về quê trong đại dịch không có ý định quay lại TP. Hồ Chí Minh làm việc.

NLĐ chưa quay trở lại làm việc sau khi phải rời bỏ thành thị về quê trong đại dịch cho thấy thu nhập kỳ vọng của họ tại thành thị không lớn hơn thu nhập hiện tại tại quê nhà. Trong các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định trở lại thành phố thì hầu hết đều là các yếu tố thuận lợi (tức là hỗ trợ quyết định quay trở lại thành phố của NLĐ).

Kinh tế đang trên đà phục hồi, các doanh nghiệp thiếu lao động nên khả năng kiếm được việc làm tại các KCN hiện rất cao. Tiền lương sau đại dịch cũng đã được điều chỉnh tăng nhẹ trong khi chi phí cuộc sống tại thành thị không thay đổi quá lớn so với trước đại dịch.

Làm thế nào giải quyết hiện tượng thiếu lao động hiện nay?
Một công ty tại thị xã Tân Uyên (Bình Dương) đặt biển tuyển dụng lao động không giới hạn. Ngoài ra, công ty còn đưa ra rất nhiều chế độ phụ cấp cho công nhân may để thu hút người lao động vào công ty làm việc như phụ cấp nhà ở, độc hại, con nhỏ... Ảnh: P.V.

Những gì trải qua trong đại dịch Covid-19 đã ảnh hưởng mạnh đến cảm nhận rủi ro tại cuộc sống thành thị của NLĐ nhập cư; gần như xóa sạch những tích lũy ít ỏi có được của NLĐ có được trong những năm qua.

Đại dịch cũng làm cho NLĐ đánh giá lại những rủi ro mà họ và con cái họ phải chịu khi lao vào cuộc sống cạnh tranh khốc liệt tại thành thị; khi cảm nhận về chi phí cho rủi ro tăng mạnh sẽ làm cho thu nhập kỳ vọng giảm mạnh. NLĐ sau khi trở về quê, đặc biệt là những người phải đưa cả gia đình trở về sẽ rất ngần ngại quay trở lại vì họ nhận thấy chi phí phòng ngừa các rủi ro ở đô thị và chi phí để bắt đầu cuộc sống mới tại đô thị đối với họ là quá cao.

Sự phát triển của công nghệ thông tin, mạng xã hội, kinh tế chia sẻ, hạ tầng giao thông kết nối thành thị nông thôn cũng thuận lợi cho phép nhiều người trở về quê nhưng vẫn có thể tìm kiếm được cơ hội việc làm trong khu vực phi chính thức. Đây là yếu tố neo giữ NLĐ ở lại quê nhà mặc dù kinh tế đã hồi phục trở lại, nhu cầu việc làm tăng cao.

Để đảm bảo cho quá trình dịch chuyển lao động bền vững, tạo tiền đề vững chắc cho quá trình công nghiệp hóa, việc giảm chi phí và rủi ro cuộc sống cho NLĐ tại các đô thị đóng vai trò then chốt. Hiện thu nhập trong khu vực nông thôn đang tăng nhanh, đòi hỏi tiền lương khu vực chính thức tại đô thị cũng phải tăng theo để đảm bảo tính hấp dẫn của khu vực đô thị.

Tăng lương tối thiểu cho NLĐ không chỉ nhằm hỗ trợ chi phí cuộc sống cho NLĐ, mà còn là động thái giúp cho quá trình chuyển dịch lao động bền vững hơn, qua đó giúp cho chính các doanh nghiệp ổn định hơn trong quá trình phát triển. Tăng chi phí tiền lương sẽ tạo thêm sức ép cho doanh nghiệp trong ngắn hạn, đồng thời buộc các doanh nghiệp phải cải thiện quy trình sản xuất, công nghệ, trình độ của NLĐ để nâng cao năng suất lao động, bù lại chi phí lao động tăng cao.

Đó là quá trình chuyển đổi từ khai thác lợi thế lao động giá rẻ sang khai thác lợi thế cạnh tranh dựa trên công nghệ và kỹ năng của NLĐ - là quá trình chuyển đổi bắt buộc. Doanh nghiệp nào thích nghi sớm hơn với sức ép tiền lương sẽ có lợi thế lớn hơn về cạnh tranh trong dài hạn.

Làm thế nào giải quyết hiện tượng thiếu lao động hiện nay?
Công nhân Công ty TNHH Twinkle Việt Nam (Bà Rịa - Vũng Tàu ) gia công phụ kiện khóa, móc để sản xuất vali xuất khẩu. Ảnh: ĐÔNG HIẾU.

Việc giảm rủi ro cho cuộc sống của NLĐ nhập cư là yếu tố then chốt trong việc thu hút lao động trở lại các KCN. Bên cạnh việc củng cố lại chính sách an sinh xã hội, các chính sách xây dựng nhà ở xã hội, ký túc xá cho công nhân cần được đẩy mạnh để đảm bảo cho NLĐ có thể tiếp cận được nhà ở theo chuẩn mức sống cơ bản hiện nay, qua đó giúp giảm tính bất trắc trong cuộc sống của họ.

Cũng cần loại bỏ sự phân biệt người địa phương và lao động nhập cư theo hộ khẩu trong việc tiếp cận các dịch vụ giáo dục, y tế cơ bản. Đó là điều rất cần thiết, qua đó tăng tính hấp dẫn của việc dịch chuyển lao động từ nông thôn ra khu vực thành thị.

Tài liệu tham khảo:

1. Aquino L. E., Jaylson J.S., T.J.P Jenna (2006) Brazilian Journal of Physics, “A Harris-Todaro Agent-Based Model to Rural-Urban Migration”, vol. 36, no. 3A, September, 2006.

2. Tổng cục Thống kê, Báo cáo tình hình lao động, việc làm hằng quý.

3. Báo thanhnien.vn.

Giải pháp phòng, chống mua bán người  ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Giải pháp phòng, chống mua bán người ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Mua bán người luôn là vấn đề nóng không chỉ ở mỗi quốc gia mà đã trở thành vấn nạn toàn cầu.

Giải pháp nào bảo đảm an toàn lao động trong lĩnh vực nông nghiệp? Giải pháp nào bảo đảm an toàn lao động trong lĩnh vực nông nghiệp?

So với các ngành khác, lao động trong nông nghiệp có nguy cơ mắc tai nạn lao động (TNLĐ) và bệnh nghề nghiệp (BNN) chỉ ...

Không có giao kết hợp đồng lao động: Xử phạt thế nào? Không có giao kết hợp đồng lao động: Xử phạt thế nào?

Bạn Nguyễn Minh Hương (Hòa Bình) hỏi: Tôi 23 tuổi, hiện đang là công nhân ở Công ty may xuất khẩu được hơn 6 tháng, ...

Chia sẻ
In bài viết

Tin cùng chuyên mục

Kỳ 2: Đi tìm nguồn cơn

Người lao động -

Kỳ 2: Đi tìm nguồn cơn

Những ngày này, bên cạnh tiếng than của các trái chủ của Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Tân Hoàng Minh, trên các mạng xã hội tràn ngập thông tin ca thán của trái chủ mua trái phiếu của Tập đoàn Sunshine được phát hành qua Công ty Tài chính KS Finance. Trên các công trường xây dựng của Tập đoàn này, đa phần dừng triển khai hoặc hoạt động cầm chừng… Thực tế đây không chỉ là câu chuyện riêng của Sunshine mà của khá nhiều doanh nghiệp bất động sản đang phải đối mặt.

9 tỉnh đồng bằng sông Hồng có hơn 30.000 công nhân bị mất việc, giãn việc

Việc làm -

9 tỉnh đồng bằng sông Hồng có hơn 30.000 công nhân bị mất việc, giãn việc

Hiện nay, 9 LĐLĐ tỉnh cụm thi đua Khu vực đồng bằng sông Hồng đang quản lý trực tiếp 15.402 CĐCS với hơn 1.588.440 đoàn viên công đoàn.

Lao động tự do ngậm ngùi vì không có thưởng Tết

Việc làm -

Lao động tự do ngậm ngùi vì không có thưởng Tết

Gần cuối năm, vấn đề về thưởng Tết của người lao động lại được đưa ra bàn tán. Nhưng thưởng Tết đa phần chỉ dành cho người lao động ký hợp đồng lao động trong doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập... còn với lao động phi chính thức, thưởng Tết là điều gì đó rất xa xỉ.

Nhiều chính sách nổi bật liên quan đến người lao động trong thời gian tới

Người lao động -

Nhiều chính sách nổi bật liên quan đến người lao động trong thời gian tới

Chính sách với người lao động dôi dư khi sắp xếp lại công ty TNHH do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ; hỗ trợ giáo viên mầm non, tiểu học ngoài công lập gặp khó khăn do Covid-19;... là những thông tin nổi bật được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, điều hành trong tuần từ 28/11-2/12/2022.

Sẽ có thêm nhiều công nhân bị ảnh hưởng đến việc làm trong thời gian tới

Việc làm -

Sẽ có thêm nhiều công nhân bị ảnh hưởng đến việc làm trong thời gian tới

Dự báo quý IV.2022 và quý I.2023, nhiều doanh nghiệp tiếp tục bị ảnh hưởng đến đơn hàng và ngay sau đó việc làm của công nhân, người lao động sẽ bị “đe doạ”.

Hơn 500 công nhân Công ty SSLV Đà Nẵng bị buộc thôi việc do doanh nghiệp giải thể

Người lao động -

Hơn 500 công nhân Công ty SSLV Đà Nẵng bị buộc thôi việc do doanh nghiệp giải thể

Hơn 500 công nhân làm việc tại Công ty TNHH SSLV Đà Nẵng bị buộc thôi việc vì doanh nghiệp giải thể, chấm dứt dự án do không có đơn hàng. Doanh nghiệp cũng có lộ trình để giải quyết quyền lợi cho người lao động.

Người lao động ngóng thưởng Tết

Người lao động ngóng thưởng Tết

Cuối năm là dịp người lao động mong ngóng thưởng Tết nhưng năm nay tình hình kinh tế khó khăn thì thưởng Tết sẽ như thế nào?
Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Người lao động ngành Bất động sản: Cách nào để tồn tại?

Giải pháp nào để nhân lực ngành Bất động sản có thể tồn tại qua giai đọan khó khăn này?
NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

NLĐ có phải trích lương tháng 13, thưởng Tết để đóng BHXH và thuế thu nhập cá nhân?

Nếu được nhận lương tháng 13, thưởng Tết, người lao động (NLĐ) có phải trích một khoản để đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và thuế thu nhập cá nhân hay không?
Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về đề xuất rút BHXH 1 lần chỉ được hưởng 8%?

Người lao động nghĩ gì về Dự thảo đề cương sửa Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) đề xuất chỉ được rút 8% BHXH một lần.
7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

7 điều về nghỉ phép năm người lao động đã biết?

Chương trình hôm nay sẽ tổng hợp 07 quy định về nghỉ phép năm người lao động cần biết để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho mình.

Đọc thêm

Doanh nghiệp ở TP. HCM thưởng Tết 2023 cho công nhân 3 tháng lương

Việc làm -

Doanh nghiệp ở TP. HCM thưởng Tết 2023 cho công nhân 3 tháng lương

Trong bối cảnh chung của quý IV/2022 là hàng loạt doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ thiếu đơn hàng, sản xuất cầm chừng, giảm lao động..., một doanh nghiệp đã rất nỗ lực để thưởng Tết cho người lao động, thậm chí thưởng mức cao hơn các năm trước để tri ân người lao động.

Công nhân Công ty SSLV Đà Nẵng ngừng việc, đòi quyền lợi

Việc làm -

Công nhân Công ty SSLV Đà Nẵng ngừng việc, đòi quyền lợi

Khi nghe tin Công ty SSLV Đà Nẵng sẽ cho vận chuyển toàn bộ sản phẩm, máy móc ra khỏi xí nghiệp, hơn 300 công nhân đã tập trung chặn xe, sợ Công ty "bỏ của chạy lấy người".

Nhiều giải pháp giữ chân người lao động dịp cuối năm

Việc làm -

Nhiều giải pháp giữ chân người lao động dịp cuối năm

Nhằm nâng cao đời sống cho người lao động (NLĐ) và phục hồi phát triển kinh tế vào những tháng cuối năm, nhiều tỉnh thành trong cả nước đang gấp rút đưa ra nhiều giải pháp, chính sách chủ động nhằm giữ chân người lao động từ doanh nghiệp và chính quyền địa phương, góp phần giảm nguy cơ thiếu hụt lao động trong các khu công nghiệp, trong đó, tỉnh Bắc Ninh là một điểm sáng.

Công nhân làm lợi gần 700 triệu đồng mỗi tháng cho doanh nghiệp tại Đồng Nai

Chương trình 01 triệu sáng kiến -

Công nhân làm lợi gần 700 triệu đồng mỗi tháng cho doanh nghiệp tại Đồng Nai

Từ công nhân đứng máy, sau nhiều năm làm việc tại công ty, nhiều công nhân đã có sáng kiến cải tiến kỹ thuật thiết thực, tính ứng dụng cao. Đặc biệt, những sáng kiến đó không chỉ làm lợi về kinh tế mà còn rút ngắn công đoạn, tiết kiệm sức lao động của công nhân trực tiếp sản xuất.

Năm 2022 thu nhập bình quân của công nhân tăng 12,1% so với năm 2021

Việc làm -

Năm 2022 thu nhập bình quân của công nhân tăng 12,1% so với năm 2021

Theo Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam (LĐLĐVN), trong năm 2022, tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trên cả nước là gần 178,5 nghìn doanh nghiệp, góp phần tạo việc làm mới cho hơn 800 nghìn người. Thu nhập của công nhân lao động làm công hưởng lương bình quân khoảng 7,5 triệu đồng, tăng 12,1% so với cùng kỳ năm 2021 (tăng 805.000 đồng), chủ yếu do tăng lương tối thiểu vùng và thu nhập ngoài lương trong dịp tết Nguyên đán.

Khánh Hòa: Nhiều doanh nghiệp du lịch cần lao động thời vụ dịp cuối năm

Việc làm -

Khánh Hòa: Nhiều doanh nghiệp du lịch cần lao động thời vụ dịp cuối năm

Chuẩn bị cho mùa cao điểm du lịch dịp tết Dương lịch và tết Nguyên đán 2023, nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đã chào bán nhiều sản phẩm du lịch để thu hút du khách trong và ngoài nước. Đồng thời, tích cực tuyển dụng lao động, nhất là lao động thời vụ nhằm đáp ứng nhu cầu phục vụ cho du khách.

Thông báo Kết quả thi tuyển viên chức

Việc làm -

Thông báo Kết quả thi tuyển viên chức

Tạp chí Lao động và Công đoàn thông báo Kết quả thi tuyển viên chức - năm 2022 như sau:

Hỗ trợ đến 3,7 triệu đồng cho giáo viên mầm non, tiểu học ngoài công lập gặp khó khăn

Việc làm -

Hỗ trợ đến 3,7 triệu đồng cho giáo viên mầm non, tiểu học ngoài công lập gặp khó khăn

Ngày 29/11, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã ký Quyết định số 24/2022/QĐ-TTg quy định về việc thực hiện chính sách hỗ trợ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học ngoài công lập gặp khó khăn do COVID-19.

Hàng nghìn công nhân Đà Nẵng bị mất việc, giảm giờ làm giáp Tết

Việc làm -

Hàng nghìn công nhân Đà Nẵng bị mất việc, giảm giờ làm giáp Tết

20 doanh nghiệp phải cắt giảm giờ làm của công nhân, thậm chí một số doanh nghiệp phải cho công nhân thôi việc - đó là tình cảnh mà các doanh nghiệp ở Đà Nẵng đang gặp phải trong những ngày giáp Tết 2023 này.

Giải pháp nào cho lao động mất việc?

Việc làm -

Giải pháp nào cho lao động mất việc?

Thực hiện tốt chính sách về quan hệ lao động, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp…, đồng thời nắm bắt nhu cầu tuyển dụng để kết nối cung – cầu lao động là những giải pháp hỗ trợ lao động mất việc lúc này.

Phiên bản di động